Waarom zou seks niet lelijk mogen zijn?

De debuutfilm van Sacha Polak, Hemel, viel in de prijzen op het filmfestival van Berlijn. „Ik wilde een symbiotische verhouding ontleden.”

De film moest gaan over een losgeslagen meisje, en over de verhouding tussen een vader en dochter. Scenarioschrijfster Helena van der Meulen wilde graag een film maken over dat eerste en zocht contact met regisseur Sacha Polak na het zien van haar examenfilm Drang – een indringend portret van een jonge vrouw die haar innerlijke leegte te lijf gaat met wisselende seksuele contacten. Polak wilde graag een film maken over de band tussen vader en dochter.

Dat zijn geen thema’s die elkaar uitsluiten. Zo ontstond Hemel, waarvoor Polak vorige maand op het filmfestival van Berlijn de prijs van de internationale filmkritiek kreeg. De titelheldin (Hannah Hoekstra, in haar eerste filmrol) windt agressief en pesterig jongens om haar vinger, zonder zich echt te laten kennen. De enige man die echt belangrijk voor haar is, is vader Gijs (Hans Dagelet), een kunsthandelaar die zijn vriendinnen evenzeer op afstand houdt als zij haar vriendjes. Vader en dochter hebben een symbiotische relatie. Maar als hij een nieuwe liefde blijkt te hebben gevonden, brokkelt haar wereld steeds verder af, en glijdt ze weg in de wanhoop.

Na ‘Drang’ is dit opnieuw een film over een verloren, losgeslagen meisje. Wat interesseert u daaraan?

„De seks staat in de film voor heel verschillende dingen. In de eerste ontmoeting staat de seks voor leegte. Die scène moest echt naar zijn. In de tweede ontmoeting heeft ze het wel leuk, maar zie je heel duidelijk dat ze zelf helemaal geen intimiteit wil of zoekt, dat ze dat juist kapot wil maken. Bij de derde ontmoeting begint ze echt gevaarlijke situaties op te zoeken. Dat is eigenlijk gewoon zelfkwelling, een vorm van zelfdestructie.”

Is het lastig om zulke fysieke scènes te filmen?

„Nee. Voor mij is dat niet heel moeilijk. Maar je moet natuurlijk wel een actrice hebben, zoals Hannah, die daarin niet geremd is, die dat aandurft. Ik wilde ook echt een fysieke film maken, omdat zulke scènes evenveel kunnen zeggen als scènes waarin juist heel veel wordt gesproken.”

Waarom is het belangrijk om expliciet te zijn?

„Niet alle scènes zijn heel expliciet, maar de eerste scène bijvoorbeeld wel. Maar het is zeker geen porno. De scène is eerder afstotend, koud en ellendig. Op zeker moment zien de lichamen er bijna niet meer uit als lichamen. Zo kan seks ook zijn, waarom zou je dat dan niet kunnen laten zien?”

Waarom wilde u een film maken over een vader-dochter-relatie?

„De film is zeker niet autobiografisch, maar ik ben wel altijd heel trots geweest op mijn eigen vader, omdat hij me alleen heeft opgevoed. Mijn moeder is overleden aan borstkanker toen ik een baby van elf maanden was. Ik heb helemaal niet de relatie met mijn vader die Hemel en Gijs hebben. Maar we hebben wel een heel sterke band. Hij is de enige op wie ik altijd terug kan vallen. Over zo’n soort band wilde ik graag een film maken.”

In de film hangt een enigszins incestueuze sfeer om de verhouding.

„Voor mij niet, al snap ik wel dat mensen dat zo kunnen zien. Ik wilde vooral een film maken over een symbiotische relatie, niet over incest. Maar het is wel zo dat ze te close zijn met elkaar, dat ze elkaar los moeten laten om verder te kunnen komen.”

In hoeverre zegt een personage als Hemel iets over deze tijd?

„Ik ben uitgegaan van het personage, niet vanuit het idee dat ik iets over de maatschappij wilde zeggen. Maar haar taalgebruik, de manier waarop ze met mannen omgaat, ook dat ze een jaar lang een beetje ronddwarrelt en niet echt iets omhanden heeft, dat zegt allemaal natuurlijk wel iets over hoe we nu leven.”