Vlees alleen als ‘speciaal dieet’

Soms heb je maar een kleine gebeurtenis nodig voor een grote verandering. Een tipping point, maar dan op sociaal niveau. Neem roken. Nog niet zo lang geleden was het ‘cool’ om te roken. Tegenwoordig wil geen politicus nog met een sigaret worden gezien. Het is een taboe geworden.

Op de conferentie Planet under Pressure (hier zijn wat algemene visies over deelgebieden) geldt dat bijvoorbeeld voor het eten van vlees – dat zoals bekend een forse bijdrage levert aan de uitstoot van broeikasgassen. De lunch op deze vierdaagse ontmoeting van wetenschappers en een handjevol beleidsmakers en zakenlieden is daarom vanzelfsprekend vegetarisch, wie toch vlees wil, moest dat vooraf opgeven bij ‘special dietary needs’.

Daarnaast moeten alle deelnemers meedoen aan een speciaal ‘carbon offset’ programma. Natuurlijk werd er vooraf uitgebreid gediscussieerd over de kwaliteit en effectiviteit van dit soort programma’s, maar uiteindelijk is gekozen voor een drietal: betere fornuizen op het platteland in Ghana en in steden in Mali (houtgestookte kookgelegenheden zorgen voor veel CO2-uitstoot, houtkap en gezondheidsproblemen) en naar bescherming van bossen in Maleisië, via steun aan lokale gemeenschappen.

De deelnemers aan de conferentie konden vervolgens bij een van de vele tientallen thematische sessies de laatste ontwikkelingen van alternatieve fornuizen bespreken. Op een van die sessies bleek bijvoorbeeld dat de wetenschap misschien te veel vanuit een laboratoriumsituatie probeert het ideale fornuis te ontwikkelen, zonder rekening te houden met de kennis van de lokale bevolking of de manier waarop zij die dingen gebruiken.

Tipping points zijn misschien wel de kern van deze conferentie. Niet zozeer de natuurlijke (amazone, smeltend zee-ijs, stilvallende golfstroom) waar ook in allerlei zaaltjes aandacht aan wordt besteed, maar vooral de sociale. Hoe organiseer je de overgang naar een duurzame samenleving?

Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat sommigen op de conferentie die vraag niet zonder frustratie stellen. Tijdens de sessies blijkt steeds weer hoeveel kennis er op allerlei terreinen al is (en natuurlijk ook hoeveel we nog niet weten). De sociaal-wetenschappelijke analyse van het besluitvormingsproces is tot in details bestudeerd en beschreven.

De een kan overtuigend aantonen dat een samenleving duurzamer is naarmate er meer gelijkheid bestaat (hier meer), de ander laat zien hoe je het begrip ‘klimaat’ in de VS beter over het voetlicht kunt brengen (‘framing’ is het bijbehorende modewoord), de volgende kan je uitleggen dat besluitvorming op het gebied van milieubeleid zo moeilijk is omdat de marges zo klein zijn doordat we aan de grens zitten van de wat de planeet aankan (hier meer).

Hoe kan het dan toch, zoals iemand het formuleerde, dat de wetenschap waarschijnlijk over twintig jaar, als RIO+40 voor de deur staat, opnieuw zal concluderen dat de doelstellingen van twintig jaar geleden op geen enkele manier zijn gehaald.