Staat moet harde schijf belasten

De Nederlandse overheid heeft ten onrechte geen heffing ingevoerd op digitale audio- en videospelers met een harde schijf. Dat bepaalde het gerechtshof in Den Haag gisteren in een hoger beroep van uitvoerende kunstenaars tegen de Staat der Nederland.

De thuiskopieheffing stamt uit het pre-internet tijdperk, toen cassettes werden gebruikt om muziek en tv-programma’s op te nemen. Op dit moment geldt de heffing nog voor lege cd’s en dvd’s, maar de meeste mensen kopiëren muziek rechtstreeks naar hun mp3-speler of smartphone en kijken tv via een settopbox of harddiskrecorder. Pogingen om de heffing uit te breiden naar apparaten met een harde schijf (met enkele euro’s per aankoop) mislukten omdat de belanghebbende organisaties niet tot overeenstemming konden komen. Ook juridische schermutselingen leidden tot niets.

De overheid bevroor de heffing in 2008: de Tweede Kamer wilde de thuiskopieregeling opheffen en tegelijkertijd een downloadverbod invoeren. Dat past, zo oordeelde de Werkgroep Gerkens die in 2009 een rapport over Auteursrechten uitbracht, beter in een tijd waarin muziek en video massaal online te vinden zijn. Maar staatssecretaris Fred Teeven van Justitie en Veiligheid krijgt nu geen Kamermeerderheid meer voor het downloadverbod.

De uitspraak van het Haagse gerechtshof zet de downloaddiscussie onder druk: zonder downloadverbod moet de thuiskopieheffing nieuw leven ingeblazen worden.

Volgens het gerechtshof heeft de staat onrechtmatig gehandeld door de heffing op digitale mediaspelers niet in te voeren. Daardoor moet de Staat ook een schadevergoeding betalen aan Stichting Norma, die de uitvoerende kunstenaars vertegenwoordigt. Hoe hoog de vordering precies zal uitvallen is nog niet bekend, maar in elk geval enkele miljoen euro’s.

Stichting Norma gaat er van uit dat het overleg over de heffing snel opnieuw geopend wordt. Het ministerie van Justitie kan nog wel tegen de uitspraak in cassatie gaan en er Europese instanties bij betrekken. Dan zou de procedure nog jaren langer kunnen duren.

„De thuiskopieheffing is een hoofdpijndossier. In Nederland, maar ook in Europa”, zegt Dirk Visser. Hij is hoogleraar Intellectueel Eigendomsrecht en vertegenwoordigt de belangen van betalingsplichtigen, zoals importeurs van lege cd’s en dvd’s. Volgens Visser voelen mensen die de heffing betalen zich gevrijwaard om te downloaden wat ze willen, ook onrechtmatige kopieën.

Bovendien lijkt de heffing op harde schijven een achterhoedegevecht; opslag van digitale media verplaatst zich van persoonlijke dragers naar internet. Eenmaal in de cloud, is alleen de internetprovider of de dienstverlenende partij – zoals Apple, Google of Microsoft – te belasten.