Politiek krijgt geen vat op huizencrisis

De strengere hypotheekregels verergeren de crisis op de huizenmarkt. Bankiers en politici willen versoepeling, maar de AFM ligt dwars.

Tweeverdieners die een huis willen kopen, kunnen binnenkort een hogere hypotheek krijgen. Minister Liesbeth Spies (Binnenlandse Zaken, CDA) gaat de Autoriteit Financiële Markten (AFM) dwingen mee te werken aan afspraken die daarover eerder zijn gemaakt. Dat zei ze gisteren in een debat in de Tweede Kamer.

Sinds de invoering van strengere hypotheekregels vorig jaar kunnen tweeverdieners verhoudingsgewijs minder lenen dan huishoudens met één inkomen. Het kabinet sprak daarom met het Waarborgfonds Eigen Woningen (dat de Nationale Hypotheekgarantie verstrekt) en het Nibud af dat tweeverdieners per januari zo’n 33.000 euro meer kunnen lenen. De AFM was bij die onderhandelingen betrokken, maar stuurde later toch een brief naar banken waarin de verhoging „onwenselijk” werd genoemd. Onder druk van een mogelijke boete voeren de banken de nieuwe regeling daarom niet uit.

Daarmee overschrijdt de AFM haar bevoegdheden en creëert zij onrust op de krimpende woningmarkt, stelde de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) eerder in deze krant. Kamerlid Jacques Monasch (PvdA) sprak gisteren over een „onnodige en onterechte aanscherping van de eisen”.

Minister Spies deelt die kritiek. De houding van de AFM, de toezichthouder op de hypotheekmarkt, had haar „niet vreugdevol gestemd”, zei ze. En: „De AFM houdt zich niet aan de afspraken.” Spies wil daarom, samen met het ministerie van Financiën, binnen enkele dagen tot een oplossing komen, desnoods via wet- en regelgeving. Spies: „We moeten een herhaling van deze ongemakkelijke situatie in de toekomst voorkomen.”

De AFM kon vanochtend niet reageren. Eerder zei een woordvoerder dat de financiële reserves van deze groep tweeverdieners kunnen opdrogen als zij te veel lenen. „Er is geen verbod op hypotheken. Er is een verbod op onverantwoorde hypotheken.”

De Tweede Kamer boog zich gisteren voor de zoveelste keer over de malaise op de woningmarkt. In februari werden 18,3 procent minder huizen verkocht danin februari vorig jaar, en de prijzen lagen 3,4 procent lager. Zaterdag is er weer een landelijke openhuizendag. „Dan zullen weer veel Nederlanders klaarzitten met appeltaart en koffie, die ze aan het einde van de dag zelf zullen moeten nuttigen”, zei Monasch.

De politiek lijkt maar geen invloed te kunnen krijgen op de crisis op de woningmarkt. De tijdelijke crisismaatregelen à 709 miljoen euro, die het vorige kabinet in 2009 trof om de sector door de crisis te helpen, hebben beperkt effect gesorteerd, bleek eind januari uit een evaluatie van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB).

De Kamer was gisteren ook overwegend negatief. Bas Jan van Bochove (CDA): „De maatregelen hebben heel veel geld gekost maar niet het gewenste effect gehad.” Spies weet dat aan de crisis die langer duurt en dieper is dan verwacht: „Dat hadden we in onze slechtste dromen niet kunnen vermoeden.”

De hoop van de Kamer is nu gevestigd op een speciaal bouwteam met experts – „al is het het zoveelste adviesteam”, aldus het CDA – dat volgende maand met ideeën komt over hoe de bouwsector sterker uit de crisis kan komen.

Maar in politiek-Den Haag is deze weken, de aanhoudende woningmarktcrisis ten spijt, vooral sprake van een status quo. Alle ogen zijn gericht op het Catshuis en wat VVD, CDA en PVV daar besluiten over de woningmarkt, vooral over de toekomst van de hypotheekrenteaftrek. Tot die tijd is het regeerakkoord het uitgangspunt, zei Van Bochove. „Daar houd ik me aan.”

En dus betrokken de partijen gisteren weer snel hun vertrouwde stellingen. De oppositie vindt dat Spies „op haar handen” blijft zitten, de woningmarkt in onzekerheid laat, en snel iets aan de hypotheekrenteaftrek moet doen.

Onzin, vinden de coalitiepartijen. Betty de Boer (VVD): „Daar is het eeuwige stokpaardje van de oppositie weer. Ik hoor niks nieuws.” De coalitie vindt juist dat het kabinet wél veel doet en wijst naar de huurmarkt. Ook Spies moet het voorlopig doen met wat er in het regeerakkoord staat, zei ze gisteren: „Ik kan, wil en zal niks zeggen over wat er in het Catshuis aan de orde is.”