IJzervreter gaat oppositie van Israël leiden

Israëls grootste oppositiepartij, Kadima, heeft een nieuwe leider gekozen. Ex-legerleider Shaul Mofaz versloeg Tzipi Livni.

Shaul Mofaz. Foto AP

Zijn imago van ijzervreter moet hij nog omsmelten tot dat van staatsman. Als voormalig hoogste baas van het Israëlische leger en minister van Defensie tijdens de tweede Palestijnse opstand begin deze eeuw was Shaul Mofaz berucht om zijn harde aanpak. Vier jaar geleden verstoorde hij de oliemarkten door te zeggen dat Israël Iran aanvalt als Teheran niet stopt met zijn atoomprogramma.

Gisteren won Mofaz (63) de strijd om het leiderschap vande centrumpartij Kadima van Tzipi Livni met ruim 60 procent van de stemmen, nadat hij jarenlang aan haar stoelpoten had gezaagd.

Ik zal premier Netanyahu verslaan, zegt Mofaz, bij de verkiezingen in oktober volgend jaar. Bij de vorige verkiezingen in 2009 werd Kadima (‘Voorwaarts’) met 28 zetels de grootste partij. Toch lukte het Livni niet een regering te vormen. Het rechts-religieuze blok kreeg een meerderheid en vormt sindsdien een stabiele coalitie.

Dat Livni gelaten de oppositiebank accepteerde en vandaar weinig van zich liet horen, kwam haar op interne kritiek te staan – aangewakkerd door Mofaz.Dat ze haar fractie niet onder de duim hield, schaadde het aanzien van de partij. In de peilingen is Kadima gehalveerd.

Als partijleider voorkwam Livni niet dat Kadima-leden wetten introduceerden waar zij niet achter stond. Zo was er een wet die de boycot van Israëlische nederzettingen verbiedt. Een wet die de financiering kan stopzetten van organisaties die de stichting van Israël als een Palestijnse tragedie herdenken. En een wetsvoorstel dat de joodse identiteit van Israël wil versterken door Arabisch als officiële taal te schrappen en joodse wetten uitgangspunt van Israëlische wetgeving te maken. Mofaz steunde dat laatste voorstel, samen met haast alle andere parlementariërs van Kadima. Toen Livni het wetsvoorstel blokkeerde was het te laat. De interne oppositie had zich al verzameld en gemanifesteerd.

Mofaz vertegenwoordigt Kadima’s rechterflank, Livni de linker. Als zij rept van een onafhankelijke Palestijnse staat, spreekt Mofaz over een „tijdelijke” Palestijnse staat. Zij ontmoette onlangs op eigen initiatief de Palestijnse president Abbas en rookt sigaartjes die ze van hem kreeg. Terwijl Livni garandeert vrede te kunnen sluiten, zegt Mofaz als premier „meer serieuze pogingen” te zullen doen.

Vandaag wordt vooral druk gespeculeerd over de vraag wat Livni zal gaan doen. Ze zei na de uitslag gisteravond weinig meer dan: „ik ga nu slapen”. De kans bestaat dat Livni Kadima verlaat, eventueel met medeneming van de 13 parlementariërs die haar steunen, voor een andere partij. Mogelijk begint ze een nieuwe partij. Zowel zij als Mofaz verliet zelf in 2005 premier Netanyahu’s partij Likud voor Kadima, die ex-premier Ariel Sharon toen begon.

Als Livni blijft, zit Mofaz met een partij die in tweeën is gespleten. Hereniging wordt een zware klus, getuige de hatelijkheden die gisteren werden uitgewisseld. Het campagneteam van Mofaz verweet Livni dat een stembus in het huis van een van haar aanhangers was geplaatst. Livni beschuldigde Mofaz’ team ervan haar aanhangers expres een sms met de verkeerde verkiezingsdatum te hebben gestuurd. Ook zouden posters met haar naam van de straten zijn verdwenen.