Zelfstandige is voortaan beter beschermd

Werkgevers zijn na een uitspraak van de Hoge Raad afgelopen vrijdag verantwoordelijk voor de veiligheid van de zelfstandige arbeidskrachten die ze inhuren. Goed nieuws voor zzp’ers, maar niet alle risico’s zijn hiermee afgedekt.

1Wat is er veranderd aan de rechtspositie van zelfstandigen? Vorige week vrijdag deed de Hoge Raad, de hoogste rechter in Nederland, een opvallende uitspraak in de zaak van een zzp’er (zelfstandige zonder personeel). Deze man werd in 2005 ingehuurd voor een tijdelijke klus en kreeg een ongeval waarbij hij zijn rechterbeen verloor. De man had geen arbeidsongeschiktheidsverzekering en stelde het bedrijf, Allspan, aansprakelijk. Allspan wees de claim af, omdat de man niet in vaste dienst was. Twee rechtbanken gaven Allspan gelijk, maar nu, na zeven jaar procederen, oordeelde de Hoge Raad alsnog dat Allspan aansprakelijk is. Een doorbraak, volgens advocaat Stefan Sagel, omdat zelfstandigen hierdoor voortaan dezelfde rechtsbescherming hebben bij bedrijfsongevallen als werknemers in loondienst.

2Wat betekent deze uitspraak in de praktijk? Opdrachtgevers zijn door deze uitspraak voortaan aansprakelijk voor de schade van zzp’ers als ze aantoonbar niet genoeg veiligheidsmaatregelen hebben genomen. Iedere zelfstandige die een ongeval krijgt waarbij zijn opdrachtgever nalatigheid kan worden verweten, kan die opdrachtgever dus aansprakelijk stellen. De werkgever moet vervolgens aantonen dat hij niet tekortgeschoten is in zijn zorgplicht. Dit gold al voor werknemers in vaste dient, maar niet voor ingehuurde zzp’ers.

In een advies van de Sociaal Economische Raad (SER) uit 2011 werd al gewezen op de rechtsongelijkheid tussen vast en ingehuurd personeel. De SER adviseerde toen om de regels rond veiligheid op de werkplek uit te breiden voor ingehuurd personeel. „Door deze uitspraak is dat advies in feite overgenomen”, zegt directeur Linde Gonggrijp van FNV Zelfstandigen. „Hiermee is het speelveld voor zzp’ers gelijk getrokken met dat voor vaste krachten.”

3Dus zzp’ers hoeven zich nu niet meer te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid?Nou, nee. Tweederde van de ongeveer 800.000 zelfstandigen is niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. De uitspraak van de Hoge Raad komt voor een deel tegemoet aan deze groep, maar dekt slechts een klein gedeelte van de risico’s af. De uitspraak heeft namelijk alleen betrekking op bedrijfsongevallen waarbij de opdrachtgever (de werkgever) aantoonbaar nalatig is geweest. Maar breekt de zelfstandige zijn been bij het skiën, of krijgt hij een ernstige ziekte die niets met het werk te maken heeft, dan draagt hij zelf het risico. Er ontstaat echter wel een schemergebied, denkt Gonggrijp van FNV Zelfstandigen. „Stel je voor dat jij als zelfstandige wordt in gehuurd als interim manager bij een bedrijf waar al veel managers overspannen thuis zitten. Het zou zomaar kunnen dat jij ook overspannen raakt en vervolgens het bedrijf aansprakelijk stelt, omdat ze jou beter hadden moeten beschermen tegen de werkdruk die blijkbaar te hoog was. Dat kan nog spannend worden bij de rechter.”