‘Plannen Teeven voor strafrecht maken Nederland niet veiliger’

De aanscherpingen van het jeugdstrafrecht zoals het kabinet die voorstelt, maken Nederland niet veiliger. Dat staat in een advies van de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ), dat morgen openbaar wordt, schrijft NRC Handelsblad vanmiddag.

De aanscherpingen van het jeugdstrafrecht zoals het kabinet die voorstelt, maken Nederland niet veiliger. Daarom zou staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) er beter aan doen om af te zien van invoering van zijn adolescentenstrafrecht. Dat staat in een advies van de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ), dat morgen openbaar wordt, schrijft NRC Handelsblad vanmiddag.

Kern van Teevens voorstel is dat rechters meer flexibiliteit hebben bij het opleggen van sancties aan jongeren rond de achttien jaar. Hij noemt het een “breed en samenhangend sanctiepakket”, voor jongeren van vijftien tot 23 jaar. Maar volgens de RSJ legt Teeven in zijn plan te veel nadruk op vergelding, in plaats van op opvoeding en behandeling van de criminele jongvolwassenen. De RSJ is vóór een adolescentenstrafrecht, maar niet op de manier waarop Teeven dat voor ogen heeft.

‘Zwaardere en repressievere aanpak leidt eerder tot meer recidive’

“Een zwaardere en repressievere aanpak leidt eerder tot méér dan tot minder recidive”, schrijft de RSJ in haar advies. En, constateert de Raad, door Teevens aanscherpingen zal niet langer de ontwikkeling van de jongere voorop staan. Dat is onwenselijk en in strijd met het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind, schrijft de RSJ.

In het nieuwe jeugdstrafrecht zou de maximale strafduur voor jongeren van zestien en zeventien jaar omhoog gaan: van twee naar vier jaar. Peter van der Laan, hoogleraar reclassering en lid van de RSJ, zegt daarover:

“Het kabinet suggereert dat strenger straffen recidive terugdringt. Dat is niet hard te maken.”

In theorie kan een kind in nieuwe plannen levenslang vast komen te zitten

Verder mag een zwaar zeden- of geweldsmisdrijf straks niet meer met alleen een taakstraf worden bestraft. En het wordt mogelijk om de ‘jeugd-tbs’, de pij-maatregel, om te zetten naar volwassenen-tbs. In theorie kan een kind daarmee levenslang vast komen te zitten in een tbs-instelling.

Een jongere voor straf langer opsluiten zal eerder contraproductief werken, verwacht de RSJ. Ook is zo’n verlenging van de maximum strafduur onnodig, legt Van der Laan uit, omdat rechters al jarenlang ongeveer dezelfde strafduur opleggen aan minderjarigen, als ze tot detentie besluiten: het gemiddelde ligt rond de drie maanden celstraf. Dat gemiddelde is bij de vorige verhoging van de maximumduur, dat was in 1995, ook niet gestegen.

‘Verruiming zou voor álle jongeren moeten gelden’

Het nieuwe adolescentenstrafrecht maakt het ook mogelijk dat 21- en 22-jarigen een sanctie uit het jeugdstrafrecht krijgen opgelegd. Bijvoorbeeld bij zeer ernstige misdrijven, of bij jongvolwassenen met een psychiatrische stoornis of een verstandelijke beperking. Van die verruiming is de RSJ niet onder de indruk. “Een gemiste kans”, schrijft de Raad: die verruiming zou voor álle jongeren tot 24 jaar moeten gelden.

Het kabinet onderbouwt bovendien niet waarom sommige categorieën jongeren wel, en andere niet als uitzondering gelden. Neurobiologisch onderzoek toont juist aan dat de ontwikkeling van de hersenen nog zeker tot het 24e levensjaar doorgaat. Dat jongeren daardoor soms nog geen volledige rationele keuzes maken, geldt voor alle jongvolwassenen en niet voor alleen bijvoorbeeld psychisch beperkte jongeren. Het kabinet doet aan die wetenschappelijke inzichten geen recht, schrijft de RSJ.

Teeven wil levenslang toezicht op uitbehandelde tbs’er

Vandaag stuurt Teeven een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer waarin staat dat daders van ernstige gewelds- en zedenmisdrijven voortaan levenslang in de gaten moeten worden gehouden. Zo moet worden voorkomen dat uitbehandelde tbs’ers opnieuw de fout in gaan. De RSJ heeft nog geen uitspraak gedaan over dit voorstel.