Komt overgewicht ook bij dieren in het wild voor?

Atilla Celik uit Den Haag vraagt of overgewicht ook in ‘de natuur’ voorkomt. En zo ja: wat zijn de gevolgen? Zijn dieren soms ook diabeet?

„Ja, dat kan”, zegt Gretha Boersma, postdoc neuro-endocrinologie aan de Johns Hopkins University in Baltimore. „Het is alleen zeldzaam en zal voornamelijk veroorzaakt worden door omgevingsfactoren, zoals toegang tot veel eten.” ‘Wilde dieren’ verschillen in aanleg voor overgewicht of gerelateerde ziekten als diabetes en cardiovasculaire problemen waarschijnlijk niet van mensen of huisdieren. Maar doordat hun omgeving anders is, zul je in de praktijk weinig wilde dieren met overgewicht zien, meent ze. Denk aan vogels die plots belanden in een stad vol vuilnisbakken met lauwe frietjes en oude vrouwtjes met oud brood. „Een groot verschil tussen mensen en wilde dieren is dan dat een hoog gewicht voor wilde dieren direct tot problemen leidt.” Keren ze zwaar en log terug naar ‘het wild’, dan vormen ze een gemakkelijke prooi. „Je ziet ze niet, want ze zijn al opgegeten.”

„Maar wat is verder overgewicht?”, vraagt Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de VU te Amsterdam en auteur van het boek Tegenwicht: feiten en fabels over overgewicht. „Is het: zwaarder dan je zou verwachten op basis van lengte en lichaamsbouw?” In de natuur is overmatige vetopslag soms nodig. „Maar het is functioneel. Is het dan nog overgewicht?” Neem de trekvogels die landen op Ameland of Terschelling. „Dat zijn in eerste instantie echt obese vogels. Ze komen amper van de grond af, maar eenmaal aangekomen in Noord-Afrika zijn ze uitgemergeld.” Pinguïns zijn periodes ook heel vet. „Ga maar na, die mannetjes staan zes maanden lang in de vrieskou op een ei.” Maar we zullen geen obese giraffes op de savanne zien – waar vette mannetjesleeuwen overigens acuut verstoten worden. „Nu zijn leiderbeestjes vaak wat dikker, ook als je kijkt naar de oude jagers en verzamelaars bij mensen. Toch was ook daar niet echt sprake van overgewicht.” De moderne mens is tot nog toe het enige dier dat zijn omgeving zo weet in te richten dat hij overgewicht kan krijgen.

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl