Ik vertrek uit dit normloze land, maar waarheen?

Volgens Ramsey Nasr breidt normloosheid zich als een olievlek uit over de samenleving. Hij overdrijft mateloos.

Aan Nederland deugt niet veel meer, vond schrijver en acteur Ramsey Nasr zaterdag in NRC Weekend.

„Normloosheid is langzaamaan deel van ons wezen aan het worden. Niemand hoeft een Nederlander de wet voor te schrijven.”

„Wij zweven rond in totale, grensverleggende leegte tegenover de Nieuwe Vrijheid. […] Wij hebben helemaal geen buitenlanders nodig om ons land op te heffen: we doen het zelf.”

„Normloosheid spreidt zich als een olievlek uit over onze politiek, onze media en heel onze cultuur. Moet kunnen. Maar dan moeten we ook ophouden met het geëmmer over onze nationale cultuur. Het is het een of het ander.”

Zou het zó erg zijn? Omdat Nasr hier en daar een punt heeft, zeker met zijn bezwaren tegen de politieke gedoogsituatie, begon ik al aan emigratie naar aantrekkelijker landen en werelddelen te denken, maar ik kwam er niet goed uit. Japan, waar de regering haar bevolking bij een kernramp in de maling neemt? China met al die politieke gevangenen?

Het Midden-Oosten en heel Afrika wilde ik, om overbekende redenen, ook liever overslaan, evenals Zuid-Amerika waar mij nog te veel armoede en criminaliteit heersen. De Verenigde Staten dan? Maar daar worden de verschillen tussen rijk en arm ook alleen maar groter en raakt de politieke arena steeds meer bevolkt door allerlei polariserende idioten.

Ik blijf daarom liever nog even in Europa. Waar is het lekker warm? Zuid-Europa. Griekenland? Ach. Italië? Laten ze daar eerst eens de puinhopen van Berlusconi opruimen. Spanje, met die jeugdwerkloosheid van 50 procent? Frankrijk dan maar? Ik wil weten of Sarkozy blijft.

Zo kom ik in steeds noordelijker sferen terecht. Scandinavië lijkt me wel wat, maar het lukt op mijn leeftijd niet meer met die lastige talen. Groot-Brittannië? Staat te vijandig tegenover Europa. Duitsland? Een redelijk alternatief, maar ik heb niet zoveel met de Duitse taal. België? Zou kunnen, mits ze zich bij Nederland voegen.

Nederland? Dat volstrekt normloze land? Wie wil daar nou blijven? Ik zou toch niet de enige zijn? Of zou Nasr zelf bij nader inzien misschien toch ook…Maar dat zou kunnen betekenen dat ik de rest van mijn leven alleen met hém moet debatteren, en daar heb ik niet zoveel zin in.

Dat verwijtende cultuurpessimisme van Nasr komt me al te bekend voor. Mijn eerste hoofdredacteur, een brave, katholieke man in de provincie, schreef halverwege de jaren zestig elke week een misprijzende beschouwing over de allerwegen oprukkende normloosheid in Nederland. Ja, ook toen al was Nederland ‘een natie zonder normen’. Het kwam door Nieuw Links, de VPRO, de popmuziek, de flower power en het geloofsafval. Nederland was reddeloos.

Die hoofdredacteur had niet eens altijd ongelijk, hij overdreef alleen mateloos. Dat doet Nasr ook. Als ik om me heen kijk, zie ik een ander Nederland dan hij beschrijft.

Een land waarin ik omringd word door talloze mensen van goede wil en met een normaal ontwikkeld normbesef. Ik zie legioenen van vrijwilligers die elke dag belangeloos klaarstaan om allerlei individuen en instanties met raad en daad bij te staan. Ik zie kinderen liefdevol met hun bejaarde ouders omgaan, terwijl die ouders hun best doen om hun kinderen te helpen. Ik zie volle, enthousiaste zalen waar druk gedebatteerd wordt over politiek, kunst en cultuur.

Sorry, Ramsey Nasr, ik zie een land waar ik, ‘ondanks alles’, nog altijd zeer op gesteld ben.