Geridderde astronoom brengt sterren naar het klaslokaal

Hoe laat je kinderen warm lopen voor wetenschap? Iets breder: hoe laat je kinderen zien dat er meer is dan hun kleine dorpje in Indonesië, hun sloppenwijk in Afrika of hun grauwe voorstad in Europa?

De beste manier, zo vindt de Leidse astronoom George Miley, is door kinderen naar de sterren te laten kijken. Gewoon ’s avonds met het blote oog. Of in de klas, op platen van grote telescopen die de sterren dichterbij halen. De schoonheid van die beelden raakt iedereen en elk kind verbaast zich over de eindeloze ruimte waarin al die sterren zijn rondgesprenkeld.

Daarom richtte Miley in 2005 Universe Awareness (UNAWE) op, een organisatie die de sterren naar kinderen ‘brengt’. Het project kreeg 1,9 miljoen euro van de Europese Unie en er werken intussen 500 astronomen uit 28 landen aan mee.

Gisteren opende Miley een workshop in Leiden waarop de astronomen met kunstenaars en pedagogen spellen, proefjes en liedjes voor 5- tot 10-jarigen bedenken. Daarnaast delen ze hun kennis met docenten uit het basisonderwijs. En soms gebruiken ze snelle dataverbindingen om een schoolklas uit Afrika te laten praten met astronomen in Europa. Zo halen UNAWE-astronomen niet alleen de sterren dichterbij, maar maken ze de wereld van de kinderen groter en verruimen ze hun blik.

Miley – van Ierse komaf en naast veel meer ook vicepresident van de International Astronomical Union – is niet de eerste die denkt dat sterren zo kunnen enthousiasmeren én verbroederen. „Fanatieke etnische, religieuze of nationalistische ideeën zijn moeilijk vol te houden als we de aarde bekijken als een blauw schijfje dat als een vaag lichtpuntje verdwijnt tegen een achtergrond vol sterren”,zei astronoom en schrijver Carl Sagan (1934-1996) in 1980 al. Miley citeerde hem instemmend.

Voor een zaal vol grijze pakken haalden Europese, Nederlandse en Zuid-Afrikaanse parlementariërs daarna meer mooie uitspraken aan. En kaapten ze de middag ook een beetje met lange pleidooien voor sterrenkundige projecten voor volwassenen, zoals de toekomstige radiotelescoop SKA. Toch waren er ook nog echte kinderen: de kleinkinderen van Miley, die de speech van de Leidse burgemeester wel een beetje lang vonden duren. Dat hun opa daarna benoemd werd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, dat vonden ze wel mooi.