Merkel ziet toch mogelijkheden voor verhoging Europese noodfondsen

Merkel vandaag in Berlijn. Foto AP / Michael Sohn

Merkel heeft wellicht toch een manier gevonden om de slagkracht van de Europese noodfondsen te verhogen. Duitsland verzette zich tot nu toe tegen uitbreiding daarvan, maar nu ziet ze een oplossing: het tijdelijke fonds EFSF en het permanente fonds ESM naast elkaar laten bestaan met een totaal van 740 miljard euro.

Het was tot nu toe de bedoeling dat het ESM in juli van start gaat met een capaciteit van vijfhonderd miljard. In het tijdelijke EFSF zit 440 miljard, maar tweehonderd daarvan is uitgeleend aan Griekenland, Portugal en Ierland en de overige 240 zou in het ESM opgaan. Gebeurt dat niet en blijven de twee parallel aan elkaar bestaan, dan is het totaal aan beschikbare gelden 740 miljard en hoeft Merkel niet voor een extra mandaat terug naar haar Bondsdag. Aankomende vrijdag wordt op een top in Kopenhagen besproken hoe de twee zich tot elkaar gaan verhouden.

Merkel staat onder druk van twee kanten, omdat haar eigen coalitie sceptisch is over nog meer geld voor Europese reddingsprojecten en andere eurolanden en de VS de Duitse bondskanselier juist op het hart drukken dat er een groter bedrag nodig is om de stabiliteit binnen de muntunie te garanderen. Kwakkelende landen als Italië en Spanje moeten overeind kunnen worden gehouden en met de huidige capaciteit zou het fonds daar niet toe in staat zijn.

Vandaag zei Merkel dat ze haar minister van Financiën naar Denemarken stuurt met het voorstel om de twee naast elkaar te laten bestaan totdat Griekenland, Ierland en Portugal hun leningen an het EFSF hebben terugbetaald.

1000 tot 1500 miljard om financiële markten gerust te stellen

Alles is er immers op gericht om een ‘oorlogskas’ bij elkaar te krijgen die groot genoeg is om de financiële markten te bedaren, legt economieredacteur Melle Garschagen uit:

“Het EFSF is in feite een leeg fonds. Maar het wordt gesteund door eurolanden: zij staan garant voor het geld wanneer het nodig is. Voor het ESM geldt straks grotendeels hetzelfde. De bedoeling is om de fondsen samen zo groot te maken dat het ‘afschrikwekkend’ werkt, dat het een duidelijke boodschap afgeeft aan de financiële markten. Die eisen een grote oorlogskas voordat ze bereid zijn te investeren in landen als Italië en Spanje. Die oorlogskas, met idealiter 1000 tot 1500 miljard, is er in feite nooit gekomen, maar dit zijn pogingen om het via allerlei verschillende manieren toch voor elkaar te krijgen.”

Mochten de noodfondsen inderdaad het beoogde totaal van 740 miljard halen, dan is het IMF waarschijnlijk bereid om ook meer bij te dragen, schreef The Financial Times gisteravond. Lagarde zei al eerder dat ze dan eerst actie van de eurolanden wil zien - dit is zo’n actie.

‘Focus van eurocrisis verschuift van Europa naar nationaal’

Waar het eind vorig jaar nog over daadkrachtig optreden op Europees niveau ging, gaat het nu over het invullen van de details op nationaal niveau, zegt Garschagen:

“Eind 2011 speelde dit alles zich vooral op Europees niveau af: een aantal lidstaten en de gezamenlijke munt moesten gered worden. Nu verschuift de focus zich naar het nationale toneel: de economische groei is laag, Nederland zit in een recessie, Duitsland ook ongeveer. In het Catshuis onderhandelt de Nederlandse coalitie over bezuinigingen. Ook dit twistpunt tussen Merkel en de Bondsdag past in dat beeld.”