'Inzameling plastic kan goedkoper'

Het statiegeld op PET-flessen is politiek hot. Morgen vergadert de Tweede Kamer erover, maar de politiek ziet de hoge kosten van plastic- inzameling over het hoofd.

brugge fabriek voor recycling van bik en plastic foto rien zilvold

Nederlandse gemeenten krijgen ruim 480 euro per duizend kilo opgehaald plastic. „Dat kan veel goedkoper”, zegt verpakkingstechnoloog Ulphard Thoden van Velzen. Samen met collega’s bestudeert hij aan het onderzoeksinstituut TI Food & Nutrition in Wageningen de kosten en milieubelasting van de plasticeconomie. Hij keek naar inzameling vergelijkbare buitenlanden en rekende uit wat inzameling minimaal moet kosten: „Ophalen van zakken met plastic moet voor minder dan 200 euro per ton kunnen.”

„Ja natuurlijk,” zegt Thoden van velzen over dit verschil tussen praktijk en wetenschappelijk rekenwerk. „Hierover krijg ik steevast ruzie met gemeente-ambtenaren. Maar het is een vadsig verworven recht en bemoeilijkt het ontstaan van een hergebruikeconomie.”

Punt is, zegt Thoden van Velzen, dat de gemeenten het wettelijk alleenrecht hebben om het ophalen van huishoudelijk afval te organiseren. „En ze hadden weinig zin in de plasticinzameling die overheid en verpakkingsindustrie met elkaar afspraken.”

Het betekent niet dat de gemeenten winst maken. Ze organiseren inefficiënt. De vuilnisauto’s volgen de routes die ze op andere dagen ook voor het legen van de kliko’s rijden. Vaak zijn ze met plastic zakken sneller klaar en zitten de wagens niet vol als ze hun tocht naar het verzamelpunt rijden. De beladers maken hun uren niet, de huur voor de kraakperswagen moet toch per dag betaald.

Er moet nu 80 miljoen per jaar bij om het plastic bij huishoudens op te halen. En het statiegeldsysteem op PET-flessen kost 40 miljoen. De verpakkende industrie draait er voor op, maar uiteindelijk betaalt de consument. Bijna 6 cent voor een PET-fles bijvoorbeeld. Thoden van Velzen: „Er zou een kostendekkende inzameling moeten komen.”

Nederland heeft nu grofweg twee systemen van plasticinzameling: statiegeld op PET-flessen van een liter en groter, en de inzameling bij de huishoudens. Makkelijkste oplossing is beide stromen te combineren: geen statiegeld meer op de grote flessen. De vraag is alleen of het milieu daarmee gediend is.

De 650 miljoen grote PET-flessen kunnen er makkelijk bij in de vuilniswagens die het plastic ophalen. Het inzamelen wordt er – per ton – zelfs tien procent goedkoper van, berekende Thoden van Velzen.

Het probleem zit in de verwerking. De verwerking van de PET-flessen kent bijna geen uitval en levert een tamelijk hoogwaardig PET-granulaat. Ook het polypropyleen (PP) en polyethyleen (PE) van de doppen en etiketten komt goed terecht. Er is bijna geen restfractie die geld kost om te verbranden.

Zonder statiegeld komen er minder flessen terug, maar de scheiding van het plastic uit de plasticinzameling is veel problematischer. Met de prestaties van de huidige sorteerbedrijven als uitgangspunt berekende Thoden van Velzen dat in plaats van 20.000 ton PET er maar 6.000 ton voor hergebruik beschikbaar komt. Het is een rekensom met veel onzekerheden. „Maar de kwaliteit van het recyclebare PET is ook minder goed”, zegt Thoden van Velzen. „Alleen met technische aanpassingen kunnen er dan weer nieuwe PET-flessen van worden gemaakt.”