Hooggerechtshof besprak vandaag Obama’s zorgwet

Aanhangers van ‘Obamacare’ lieten zich zien en horen in Washington vandaag. Foto AP / Charles Dharapak

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft de eerste van in totaal drie dagen discussie over Obama’s omstreden zorgwet afgerond. De uitkomst ervan zal een belangrijke rol spelen bij zijn gooi naar herverkiezing in november.

Twee jaar geleden ging het congres akkoord met Obama’s hervorming van het zorgstelsel, het belangrijkste binnenlandse project van zijn eerste termijn. Het wordt geleidelijk ingevoerd (al zou een eventuele Republikeinse president het alsnog naar de prullenbak kunnen verwijzen). Het stelsel garandeert dat iedere Amerikaan een zorgverzekering krijgt. Nu is een groot deel van de bevolking (in 2010 ruim 16 procent) onderverzekerd. De kosten die met de hervorming gepaard gaan, zoals subsidie voor wie te weinig verdient om een verzekering te betalen, worden gehaald uit hogere belastingen voor de topinkomens.

Maar er is nog steeds veel verzet. Republikeinen zijn tegen omdat het Witte Huis zich niet zo verregaand met het leven van de gewone Amerikaan zou moeten bemoeien. Vandaag en in de komende twee dagen ondergaat Obamacare een nieuwe test: het Hooggerechtshof hoort juristen die zich uitspreken over of het wel of niet in strijd met de grondwet is om burgers te verplichten een verzekering te nemen of anders een boete te betalen.

Vandaag draaide de discussie vooral over de vraag of een oordeel uitgesteld moet worden. Een advocaat die voor de wet pleit, vindt namelijk dat hij eerst in 2014 in werking moet treden voordat er een juridisch oordeel aan gehangen kan worden. Het Hooggerechtshof wilde daar echter niet aan.

Waarom het in dit verkiezingsjaar zo belangrijk is

De drie dagen van argumenten zijn van groot belang voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen, schrijft onze correspondent Guus Valk vandaag in NRC Handelsblad. Afwijzing zou een grote nederlaag betekenen voor Obama:

“Mocht de uitspraak ongunstig uitvallen voor de president, dan is zijn twee jaar oude zorgstelsel – het vlaggenschip van Obama – voor een deel van de baan. Hij zette meteen na zijn aantreden in 2009 alles opzij om in ieder geval één resultaat te boeken: hervorming van het zorgstelsel. Bijna vijftig miljoen Amerikanen lopen onverzekerd rond, en de zorgkosten zijn de afgelopen jaren gigantisch gestegen. Zijn getrouwen adviseerden Obama zich te concentreren op herstel van de economie en de oorlogen in Irak en Afghanistan, maar Obama maakte de eerste helft van zijn termijn vooral vrij om het zorgstelsel in Democratische ogen goedkoper en eerlijker te maken.”

Dat kan dus grotendeels ongedaan gemaakt worden. Maar het kan ook gunstig voor hem uitpakken:

“Als zijn zorgwet de juridische zegen krijgt van het Hooggerechtshof, verliezen de Republikeinen een belangrijk strijdpunt. [Dan] zal er een eind komen aan de talloze zaken in kleine rechtbanken in het land, waar opstandige staten de president uitdagen.”

Hoe het Hooggerechtshof zal oordelen, valt volgens Valk moeilijk te voorspellen. “Maar een afwijzing van de wet zou een unicum zijn. Zelden of nooit verwerpt het Hooggerechtshof een wet waarvoor de president, en niet het Congres, het initiatief heeft genomen.”

Guus Valk schreef ook dit blogstukje over de kwestie.