Hongkong wil z'n eigen leider kiezen

Terwijl een miljardair gisteren werd ‘verkozen’ tot hoofdbestuurder, demonstreren Honkongers voor meer democratie.

Correspondent China

Met heftige tv-debatten, peilingen, universitaire schaduwverkiezingen en flinke demonstraties leken de verkiezingen van gisteren voor de nieuwe ‘Hoofdbestuurder van Hongkong’, een soort president, net echt. Maar het resultaat, de verkiezing van de rijke zakenman Leung Chun-ying (57) als nieuwe leider van het financiële wereldcentrum, was voorspelbaar. Leung gaat door voor een ‘Peking-loyalist’ die de voorkeur had van het Chinese Politbureau.

Zijn verkiezing is voor Tommy Cheung (56), eigenaar van een garagebedrijf op het Hongkongse Kowloon, geen verrassing. ,,Het loopt als een eend, kwaakt als een eend maar is toch echt geen eend, want 7 miljoen Hongkongers mogen niet meedoen aan deze verkiezingen. Een groepje van 1.200 geselecteerden kiest op aanwijzing van Peking de nieuwe chief-executive. Dat noemen ze democratie – het is een farce”.

En zegt hij vele Hongkongers na: „Gewone Hongkongers willen algemeen kiesrecht en ze weten heel goed wat voor soort leider ze dan kiezen. Ik heb die tv-debatten tussen de kandidaten gevolgd. Soapseries zijn het, beschamend”. Duizenden Hongkongers, die in de afgelopen maanden voortdurend acties hebben gevoerd, gingen gisteren opnieuw de straat op om voor de invoering van algemeen kiesrecht te demonstreren. Tegelijkertijd koos een Verkiezingscollege van 1132 geselecteerde Hongkongers met 689 van de stemmen voor Leung die zich gesteund wist door de Chinese autoriteiten in Peking. De verkiezingsdag vormde het voorlopig slotstuk van de levendigste campagne die kandidaten voor de functie van hoofdbestuurder hebben gevoerd sinds China in 1997 de voormalige Britse kolonie terugvorderde.

In dat jaar liep 99-jarige huurcontract tussen China en Groot-Brittannië af en kwam Hongkong weer onder Chinees bestuur kwam. Er werd afgesproken het principe van „een land, twee systemen” in te voeren. De voormalige Britse kolonie bleef een kapitalistische economie met een onafhankelijke rechtspraak en een vrije pers. Een echt democratisch kiessysteem werd uitgesteld tot „misschien 2017”.

„De protesten tegen deze ondemocratische constructie, waar de Britten nooit mee hadden mogen instemmen, worden luider en zullen ook na deze verkiezingen niet verstommen”, zei commentator en politicoloog Johnny Lau. Dat komt, denkt hij, omdat, „de brede Hongkongse middenklasse zich verwaarloosd voelt en zich niet herkent in een of andere miljardair als hoofdbestuurder”.

Sinds de teruggave van Hongkong aan China is de economie van Hongkong met 62 procent gegroeid. De glamourstad heeft relatief het grootste aantal miljardairs ter wereld en de laagste belastingen. Toch zijn de gemiddelde inkomens blijven steken op 3.000 dollar per jaar. Terwijl op Hongkong Island tycoons, beurshandelaren en zakenmensen wonen in appartementen vanaf drie miljoen dollar, doen middenstanders als Tommy Cheung en zijn familie het met huurappartementen van 30 vierkante meter of minder. Hongkong is duurder dan Londen of Manhattan.

Lau: „Hongkong is een van de meest vervuilde en overbevolkte steden van China. De woningnood, speculatie op de vastgoedmarkt en milieuvervuiling zijn de belangrijkste problemen. Maar aangezien Hongkong ook de meest kapitalistische stad van de wereld wil zijn met de laagste belastingen, zijn er geen middelen om daar iets aan te doen.”

De nieuwe bestuurder van Hongkong heeft beloofd deze problemen te zullen aanpakken. Het is de vraag of hij daar werkelijk toe bereid is, want hij heeft nauwe banden met de vastgoedsector en is in die branche ook zelf miljardair geworden.

Volgens de kansloze democraat in het veld van kandidaten, Albert Ho, heeft Peking zich rechtstreeks bemoeid met de uitkomst van de verkiezingen en daarmee het ‘één land, twee systemen’-principe zwaar beschadigd. De verslagen Ho en tal van pro-democratiegroepen kondigden gisteren aan te blijven vechten voor de invoering van algemeen kiesrecht.

Lau en Cheung vertellen de Chinese autoriteiten nog veel problemen met de Hongkongers te wachten staan. Niet alleen vanwege het democratisch tekort, maar ook vanwege een nieuw ‘Chinees probleem’. Hongkongers, zelf in meerderheid ook Han-Chinezen, worden steeds anti-Chineser, dat wil zeggen steeds chagrijniger over de aanwassende stroom toeristen van het vasteland.

Er is veel protest tegen de honderdduizenden zwangere Chinese vrouwen die komen bevallen om aanspraak te maken op Hongkongse sociale zekerheid voor hun baby’s. Ook het Pekingse plan om automobilisten van het vasteland toe te laten wekt verzet. Een paginagrote advertentie in het Chineestalige Appel Dagblad verwoordt de stemming: „Die Chinezen die hier naar toe komen zijn net als springhanen, ze vreten alles kaal”.

Daar staat tegenover dat de Hongkongse hotels, horeca en vestigingen van Cartier, Louis Vuitton en Gucci dankzij koopgrage Chinese toeristen van het vasteland topjaren doormaken. Dat geldt ook voor kunstveilingen en wijnhandelaren die de vraag naar de allerduurste chateaus niet kunnen bijhouden.

Tommy Cheung maakt zich vaak kwaad als hij erover leest in zijn krantje: „Voor de prijs die zo’n vasteland-Chinees neerlegt voor een doos Franse topwijn kan ik een appartement financieren’’.