Die Nederlandse hulp wees anderen de weg

Als Nederland op ontwikkelingshulp bezuinigt, biedt dit ook andere landen een excuus om zich terug te trekken. En die Nederlandse hulp is juist uitermate effectief in ontwikkelingslanden, betoogt Bill Gates.

Toen ik geboren werd, was eenderde van de wereld rijk en tweederde arm. Inmiddels is het aandeel van de dynamische, gezonde en rijke landen veel hoger. Dit is een van de belangrijkste mondiale ontwikkelingen van de laatste halve eeuw. Het betekent een welvarender en stabieler wereld voor iedereen.

Nederland loopt al bijna veertig jaar voorop bij de bevordering van deze ontwikkeling, maar het gevaar is reëel dat u nog deze week een eind zal maken aan uw vier decennia als wereldleider, door diep te snijden in uw hulpbudget. Ik weet dat de economische crisis die in Europa woedt ook Nederland raakt en dat u zich moet buigen over een pakket bezuinigingsmaatregelen, maar ik hoop dat de mensen die de besluiten nemen zich ten volle bewust zijn welke gevolgen een vermindering van de buitenlandse hulp zal hebben.

Sinds 1975, het jaar waarin u de algemeen erkende doelstelling van 0,7 procent bereikte die de meeste landen nog stééds niet hebben bereikt, heeft uw vrijgevigheid niet alleen levens gered en miljoenen mensen op weg naar onafhankelijkheid geholpen. Ook is niet alleen het rendement op uw investering uitzonderlijk hoog geweest – hoog in de arme landen, omdat een klein bedrag dat wordt besteed aan basisbehoeften verreikende gevolgen heeft, en hoog in Nederland, vanwege uw duidelijke economische belang bij een welvarende en stabiele wereld.

Er is ook dit: Nederland was een baken voor Europa. Het diende als voorbeeld voor landen als Denemarken en het Verenigd Koninkrijk, die het moeilijke, maar humane en strategische besluit namen om hun verplichtingen aan de allerarmsten wel na te komen. Als de Nederlanders zich terugtrekken, heeft dit tot gevolg dat het ook anderen een excuus biedt om zich terug te trekken.

Sinds 1960 is het aantal kinderen dat voor het vijfde levensjaar sterft, meer dan gehalveerd. Dit is een verbluffende vooruitgang, die voor een groot deel mede mogelijk is gemaakt door vaccins die worden betaald door de Nederlandse burgers, maar nog altijd sterven miljoenen kinderen aan ziekten als diarree en longontsteking. Hiervoor bestaan nieuwe vaccins. De organisatie die tot taak heeft arme landen te helpen bij de introductie van deze nieuwe levensreddende vaccins, de GAVI Alliance, zal in 2015 4 miljoen kinderen redden. Nederland is tot nu toe een van de meest actieve ondersteuners van de GAVI.

Sinds 1960 is ook het percentage mensen dat honger lijdt, meer dan gehalveerd. Dit is voor een groot deel te danken aan landbouwkundige ontwikkelingsprojecten die de armste boeren helpen hun oogsten te verbeteren. De landbouw is bij uitstek een investering met een hoog hefboomeffect, omdat landbouw niet alleen de honger bestrijdt en de gezondheid en voeding verbetert, maar ook de welvaart van gezinnen bevordert. Het merendeel van de allerarmsten krijgt zijn voedsel en inkomen uit landbouw. Kleine investeringen in zaden, bodembeheer en markttoegang kunnen het verschil betekenen tussen louter overleven en de opbouw van bezit. Nederland is steeds meer betrokken geraakt bij de landbouwontwikkeling, om een miljard boeren te helpen van deze kansen te profiteren.

Bij de discussie van Europese landen over hun hulpbudget komt één gemeenschappelijke zorg naar voren: dat dit geld niet goed wordt besteed. Dit is begrijpelijk – de meesten weten niet goed met behulp van welke mechanismen de steun wordt uitbetaald – maar zoals hopelijk uit bovenstaande voorbeelden blijkt, is de uitwerking van de slimste hulpverlening duidelijk en eenvoudig te documenteren. We kunnen het aantal aan kinderen toegediende vaccins tellen. We kunnen de oogst kwantificeren, dankzij micro-irrigatiesystemen. Donors, ook Nederland, doen steeds meer om het maximum uit elke euro te halen.

Nederland is ook een van de hoofddonors van het Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria. Inmiddels krijgen meer dan drie miljoen mensen een aidsbehandeling vanwege het Global Fund. Tien jaar geleden zag het ernaar uit dat al deze mensen dood zouden gaan, omdat deze medicijnen alleen beschikbaar waren in de rijke landen.

Als aidspatiënten worden behandeld, ervaren ze het Lazaruseffect. Ze lijken bijna letterlijk op te staan uit de dood. Melinda en ik zien dit vaak als we op reis zijn. We zouden van een wonder spreken als we niet beter wisten. Het is een levensreddende investering van de Nederlanders.

Uw investeringen hebben al tientallen jaren een soort Lazaruseffect op de mondiale donorgemeenschap. Telkens als landen wilden bezuinigen, wees u hun een andere weg. Dit heeft veel goed gedaan. Ook in loodzware tijden is het de moeite waard om te proberen nog meer te doen.

Bill Gates is stichter van de Bill & Melinda Gates Foundation. Deze stichting geeft jaarlijks 2,6 miljard euro aan ontwikkelingshulp, grofweg de helft tot tweederde van het bedrag dat Nederland besteedt.