Vrolijk doen

Lokaal nieuws dat de voorpagina’s haalde: een raadslid van een groene partij te Bunnik is afgetreden nadat ontdekt werd dat hij degene was die jarenlang ’s nachts zwerfvuil in de tuin van zijn buurman kieperde; de Arnhemse volksgoeroe Emile Ratelband is aangehouden omdat hij een brandbom in zijn eigen huis gegooid zou hebben, en in Wassenaar – Oh oh Wassenaar: eerst was er een drinkgelag, toen een seksschandaal, toen een heleboel verdachtmakingen en daarna de onvermijdelijke doodsbedreiging. Het leek Nederland wel.

Typisch was ook het integriteitsonderzoek dat volgde. De „begeleider” van het onderzoek was een voormalige VVD-burgemeester en voormalig partijvoorzitter, die het wangedrag van een VVD-locoburgemeester moest onderzoeken. De dissidente raadsleden van WatWassenaarWil en Democratische Liberalen Wassenaar weigerden medewerking. Toch verscheen er deze week een rapport. Conclusie: er is niets gebeurd.

De omstreden locoburgemeester Henk, die tijdens het drinkgelag tegen Mary-Jo van WatWassenaarWil gezegd zou hebben dat hij haar wel een lesje zou leren met een lichaamsdeel „van een bepaalde lengte” – deze Henk heeft nu op zijn beurt aangifte gedaan wegens „onfatsoenlijke roddels en onwaarheden”.

Een lichaamsdeel „van een bepaalde lengte”. Je verzint het niet, maar het schijnt dus allemaal verzonnen te zijn. Maar wie gelooft hier een rapport? De rot zit in de gemeente Wassenaar, aldus een van de gekrenkte raadsleden. „Regentesk gedrag en een verziekte bestuurscultuur.” Het lijkt Nederland wel.

Een bestuurscultuur van afdekken achter de schermen, aan de andere kant verontwaardiging met hysterische trekken– de dynamiek is herkenbaar. Maar we zijn er nog niet.

De Wassenaarse beerput werd onderzocht door het Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten , ooit opgericht door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Die vereniging is nu op haar beurt onderwerp van een rel. De vereniging bestaat binnenkort honderd jaar. Het feestje is al bedorven. Veel gemeenten kondigden een boycot af, omdat een kaartje voor het jubileumcongres plus slotfeest achthonderd euro kost (daar krijg je Johan Cruijff en Freek de Jonge voor). Andere gemeenten beraden zich. Weer andere wonen het congres bij, maar niet het feest.

Kleinzielig gedoe, vindt de voorzitter van de vereniging, VVD-coryfee Annemarie Jorritsma. „Je kunt bijna nergens meer vrolijk over doen.” Speciaal voor het jubileum had ze de Golden Earring geregeld. Die bestaan, moet ze gedacht hebben, ook al bijna honderd jaar.

Er wordt op dit moment in Nederland binnen en buiten de politiek heftig geworsteld met het gebrek aan grote verhalen, het magische bindmiddel dat van ons land, in de woorden van de kersverse PvdA-voorman Samsom, meer maakt dan „een verzameling individuen”. Een mooi streven. Het zal tot mislukken zijn gedoemd wanneer er niet eerst naar deze kleine verhalen gekeken wordt.

Volgens de zeventiende-eeuwse Engelse filosoof Hobbes is de natuurlijke staat van de mens een oorlog van allen tegen allen – maar dat is de grote wereld. In Nederland maakt iedereen gewoon ruzie met iedereen. Kijk naar Wassenaar – het gaat zogenaamd om principes en idealen, vandaar die hoogdravende namen van de afscheidingspartijen, maar de oorsprong is persoonlijke onmin. Grote woorden dienen kleine gevoelens.

Je bent geneigd om het persoonlijke als ondergeschikt te zien aan het principiële. Maar in de Hollandse werkelijkheid lopen die twee hopeloos door elkaar. Is Hero Brinkman een moedige politicus met principes of een agressieve ruziezoeker? Wanneer men in een aangeharkte gemeente als Wassenaar elkaar al naar het leven staat over niets, hoe vinden we elkaar dan op weer op nationaal niveau? En niet alleen in Wassenaar. In Rotterdam, begrijp ik (kan nrc.next dat checken?), heeft eenderde van de bevolking ruzie met zijn buren wegens overlast.

Eenderde! Ik stel me dat Hollandse tafereel als volgt voor: in de ene woning houdt een gezin een te grote hond, die van tijd tot tijd asociaal hard blaft. In de woning ernaast zit een echtpaar de hele dag verbeten en met gespitste oren te wachten tot de hond van de buren gaat blaffen. Met principes heeft het allemaal niets te maken – met een mentaliteit des te meer.