Jan Kees de Jager komt pas als 't spannend is

Het kabinet wil 13 miljard bezuinigen. Zal premier Rutte gebruik kunnen maken van de verzwakte positie van Geert Wilders? De PVV’er blijft zich intussen hard opstellen.

De sfeer in en rond het Catshuis is nog altijd goed. Die conclusie kan in elk geval uit de foto’s worden getrokken waarop deze week de zes onderhandelaars te zien waren. Ontspannen in de tuinstoelen, sigaretje, weinig problemen.

Het beeld klopt in grote lijnen, zegt men in Den Haag, maar dat komt ook omdat alle pijnlijke keuzes nog moeten worden gemaakt. Er wordt pas sinds vorige week donderdag inhoudelijk onderhandeld. Elke dag een nieuw beleidsdossier. Aftasten waar ieders échte pijnpunten zitten, zo de ruimte voor mogelijke compromissen vaststellen, en daarna over naar het volgende dossier.

Pas rond Pasen - over twee weken - wordt het spannend. Dan komen de dagen waarop harde besluiten „in hun onderlinge samenhang”, zoals dat heet, moeten worden genomen. Dat is: de pijn verdelen, en erop zinspelen dat begrip voor elkaars pijn de onderlinge solidariteit versterkt.

Als dit lukt kan er echt gerekend worden en komt minister Jan Kees de Jager (Financiën. CDA) in beeld. Hij is in de eerste drie weken nog niet één keer in het Catshuis langs geweest.

De Jager liet deze week weten dat de Europese Commissie voor 30 april een aangepaste begroting wil zien met een maximaal tekort van 3 procent. De nieuwe spelregels van de Commissie kennen „weinig flexibiliteit”, aldus de bewindsman.

Tijdsdruk om 13 miljard aan bezuinigingen te realiseren, komt premier Rutte op papier goed uit. Juist na de problemen met oud-PVV’er Hero Brinkman kan hij gebruikmaken van de verzwakte positie van Geert Wilders. Maar Wilders blijft zich keihard opstellen, zegt een bron met kennis van de onderhandelingen.

Rutte bevestigde gisteren na afloop van de ministerraad verder te kijken dan alleen de PVV en Brinkman om aan 76 zetels steun voor de nieuwe bezuinigingen te komen. Ook bij de oppositiepartijen klopt hij aan om aan een meerderheid te komen. Rutte toonde zich optimistisch hierover. „Minister Spies werkt momenteel aan een wetsvoorstel [over partijfinanciering] waar de PVV tegen is, maar waar de hele oppositie voor is.”

Toch is het moeilijk voor te stellen dat oppositiepartijen de bezuinigingen zullen steunen. Behalve van VVD en CDA en gedoogpartner PVV zal Rutte het vooral moeten hebben van Hero Brinkman en de SGP. Maar zelfs de steun van de twee gereformeerden kan onvoldoende zijn als de CDA-fractie haar eensgezindheid verliest. Bijvoorbeeld rond ontwikkelingssamenwerking. „Een kleine minderheid is fel tegen bezuinigen hierop, maar die minderheid is er wel heel fel op tegen”, zo zegt een CDA’er.

De kans dat de PvdA Rutte zal helpen, zoals VVD’er Johan Remkes vandaag in deze krant oppert, is erg klein. Dat kan de nieuw verkozen leider Diederik Samsom zich nooit veroorloven, als hij dat al zou willen. Hij verzet zich sowieso tegen grote bezuinigingen.

Toch kwam er uit de PvdA-hoek goed nieuws voor Rutte. Oud-bewindslieden Rick van der Ploeg en Willem Vermeend zeiden deze week dat bezuinigingen van 13 miljard mogelijk zijn zonder de economie kapot te maken. Los van forse bezuinigingen in de zorg, uitkeringen en de infrastructuur stellen de PvdA’ers voor de belastingen te verhogen met 5,5 miljard euro. Daarmee zou een tekort van 3 procent volgend jaar al in beeld komen. Zo wordt Samsom door partijgenoten ingehaald.

Het plan van Hero Brinkman en de broei bij de VVD: pagina 12-15