Dromen in de moestuin

Thuiskok

Courtesy Van Zoetendaal

Altijd is dat zo in maart: op een paar dagen is het al enorm lente en op een paar andere dagen is het nog enorm winter en verder heb je veel non-descripts. Maar je voelt dat het komt, het voorjaar. Je ruikt het aan de wat vochtiger geur uit de sloten, en al langer aan de gier die de boeren weer uitrijden, maar ook aan iets onbestemds en zachts in de lucht, een speciale geur die soms in februari al eens komt aanwaaien en een opgetogen gevoel geeft. Leven! Warmte!

O wat let ik toch goed op, feliciteerde ik mezelf een poosje geleden op zo’n maartse dag met een vage voorjaarsgeur. Ik zit er weer helemaal bovenop. Ik zag al meteen dat de kamperfoelie weer piepkleine blaadjes produceerde, ik heb de tuin al lang opgeruimd en onder al de gele sprieten vandaan de nieuwe rode en groene sprietseltjes de ruimte gegeven – prima!

De waarheid is dat ik hopeloos achter de feiten aansukkelde. De feiten zijn namelijk al lang bezig, de feiten willen graag dat je in maart al aardappelen hebt gepoot en al wat tuinboontjes hebt ingelegd, of hoe noemen tuiniers dat, en tomaten en sla hebt gezaaid.

Bij Alma Huisken en Doortje Stellwagen, denk ik met jaloerse bitterheid, staat het eerste groen al op de zaaitafels in de kas. Daar zitten de piepers en aanstaande wortelen enzovoort al in de donkere grond ijverig te werken om straks stralend voor de dag te komen. Daar werd in februari al allerlei actie ondernomen om zaaibedden gereed te maken, er werd gemest en gesnoeid en gespit. Een echte tuinier kijkt niet een beetje sloom in maart naar een kamperfoelieblaadje! Een echte tuinier werkt!

En hoeveel zin krijg je niet in dat werk als je het enorme dikke jaaromvattende boek Met mest en vork gaat lezen, van de al genoemde Huisken, culinair-schrijfster en moestuinierster, en Stellwagen, fotografe, coach en eveneens moestuinierster. Maand na maand laten zij je meemaken in hun boek, en al die maanden speelt de tuin met zijn bijen, kippen, ganzen, composthopen (La Compostella), fruitbomen en groentenbedden een bloeiende, groeiende, vragende en gevende hoofdrol.

Molenrij

Hun tuin is gelegen op het Groningse Hogeland, helemaal in Molenrij, een gehuchtje van niets dat al bijna in de Waddenzee ligt. Huisken en Stellwagen verhuisden er een jaar of tien geleden vanuit Haarlem naartoe en togen er aan het werk. Huisken was toen al geen beginnend tuinier meer. Ze had een winkel in biologische groenten gedreven, een mini-dakmoestuin bestierd en een volkstuin bezeten waarover ze het boek Groentje in de moestuin schreef. Een geschiedenis die illustreert dat je voor een bevredigende moestuin echt niet naar Noord-Groningen hoeft te verhuizen waar je een hectare grond tot je beschikking hebt. Hoewel het heerlijk is om over die grote tuin met zijn lopende en gewortelde bewoners te lezen, kan iemand die zoiets niet heeft, wil, kan of durft ook een goed moestuingevoel ontwikkelen in een flinke bak van nog geen vierkante meter groot. Dit boek wemelt van de aanbevelingen en de aanwijzingen om zoiets te doen. Aardbeien, kruiden, sla, tomaten, aardappelen, het kan allemaal gemakkelijk ook in het klein, en hoe bevredigend is het dan niet.

En dat is het. Ik heb wel een tuin, maar moestuinieren, om een of andere reden blijft dat altijd nogal beperkt. Dat neemt niet weg dat ik afgelopen augustus lachend en juichend in mijn eentje in de tuin zat omdat ik goudgele aardappelen uit de grond haalde, in het voorjaar optimistisch gepoot, aangemoedigd door eerdere publicaties van Huisken. En dat ik elke eigen aardbei met ten hemel gewende ogen opsnoep of het een kostbare bonbon is. En heus heb ik wel allerlei kruiden, en bessen, en pruimen en appelen en kleine uitjes en snijbiet en sla, en kleine tomaatjes in een zonnige bak op het terras – zelfs als je een tuinluiwammes bent kun je toch geneugten smaken die zich op geen enkele manier laten vergelijken met een tripje naar de groenteboer.

De geneugten zijn trouwens veel groter dan alleen het oogsten en eten, al is de oogsttijd natuurlijk een gouden tijd. Maar deze tijd – maart, april, mei – is voor een (moes)tuinier ook een vreugde. Er zijn de verwachtingen en de plannen, die altijd een enorme opwinding en energie veroorzaken. Voor dromen zijn we bereid heel wat te doen. En dat doen zelf is ook een verrukking: op je knieën zitten in de maartse zon, in de aarde wroetend met een schepje, dat is zoiets heerlijks. Zo heerlijk dat je het helemaal niet merkt als de zon verdwijnt achter de wolken en een koudere wind opsteekt – je bent bezig, je werkt aan een droom die, dat staat op dit moment nog geheel vast, werkelijkheid zal worden.

Het is nog niet te laat, o mensen met plannen voor tuinen, balkonnetjes en bloembakken! Veel is nog mogelijk! Worteltjes die niet helemaal recht zijn maar vol van smaak. Zoete ronde erwtjes. Tuinbonen die je zo jong oogst dat je ze met peul en al kunt klaarmaken. Kruiden die je niet in overvloed bij de groentestal kunt krijgen, zoals de heerlijke maggi (of lavas), komkommerkruid (of borage), citroenverbena, hysop en kervel. Ze kunnen gewoon in de tuin, of de balkonbak komen te staan en menige salade of pasta opfleuren. Het is al zo’n gevoel van rijkdom om kruiden vers af te knippen – zó klein kan moestuingeluk zijn.

En wie zeker weet dat allemaal niet te gaan doen, die kan gewoon in het maartse of het aprilzonnetje gaan zitten met op schoot Met mest en vork en Huiskens aanstekelijke verhalen lezen over de kippen die zodra de sneeuw weg is in de zon gaan liggen loungen, over de tuinen van Sissinghurst, over kringlopen en bijenvolken en over al het werk dat er gedaan moet worden om min of meer (maar natuurlijk nooit echt helemaal) zelfvoorzienend te zijn. En als je van dat lezen en van het gretig kijken naar de adembenemende foto’s hongerig bent geworden, dan blader je naar de recepten die bij elke maand staan en dan maak je iets dat je echt verdiend hebt. Ga ik ook doen. Daslookpesto maken. Daslook staat bij mij royaal in de tuin. Hoef ik niets voor te doen. Het staat daar en zegt: voorjaar! voorjaar! voorjaar!

Alma Huisken & Doortje Stellwagen: Met mest en vork, Lemniscaat, 630 blz. 39,50 euro. Gesigneerde exemplaren via degroeneluwte.nl

Zie op een filmpje Eef Stel, de tuinman van de knollentuin van restaurant De Librije in Zwolle, op het weblog Honger & Dorst, via nrc.nl/ub