Succes van Langs de lijn: goals en gouwe ouwe

Radioprogramma Langs de lijn viert zondag de 10.000ste uitzending. Sport en muziek, al 45 jaar op Radio 1.„Als iets werkt, moet je het niet te veel veranderen.”

Lp-hoes met nummer Chump Change, openingstune van Langs de lijn.

„Snel naar Richard”, roept regisseur Bram Gaillard door zijn microfoon. Op een van de vier beeldschermen in de Hilversumse studio ziet hij dat er wordt gescoord in de wedstrijd FC Utrecht - FC Groningen. Dus wil Gaillard naar Stadion Galgenwaard in Utrecht. Commentator Frank Wielaard, die op dat moment verslag doet van FC Twente - Feyenoord, schakelt soepel over: „Maar we gaan eerst naar Richard van der Made, in Utrecht.”

Snelheid is cruciaal voor Langs de lijn. Het sportprogramma van Radio 1, dat zondag zijn 10.000ste uitzending viert, is ideaal voor de sportliefhebber die snel van veel sporten op de hoogte wil zijn. „Als alle doelpunten live in de uitzending vallen, ga ik met een tevreden gevoel naar huis”, zegt regisseur Gaillard.

Op zondag 18 maart is het drukker dan gebruikelijk in de studio van Langs de lijn. Diverse media blikken vooruit op de jubileumuitzending van een week later. Op een normale zondag zitten er maar vijf mensen in de studio. Een regisseur, twee technici en de twee presentatoren: Toine van Peperstraten en Tom van ’t Hek.

Die laatste presenteert de zondaguitzending alweer twaalf jaar. Eerst met Govert van Brakel, de laatste jaren met Van Peperstraten. Volgens Van ’t Hek is er in de jaren dat hij het programma presenteert weinig veranderd. „Kleine dingetjes doen we anders, maar het format is zo stevig dat je niet veel hoeft te veranderen. De sport is toch elke week weer anders. Ons programma automatisch dus ook. Je moet niet bang zijn voor verandering, maar het moet geen doel op zich worden.”

Toch zegt regisseur Bram Gaillard, sinds 1979 werkzaam voor de NOS en vijftien jaar regisseur van de uitzending op zondagmiddag, dat de uitzendingen van vroeger niet te vergelijken zijn met nu. „Het tempo is enorm omhoog gegaan. Dat moet ook wel, want anders kan je de luisteraar niet blijven boeien. Het voorlezen van uitslagen in het amateurvoetbal en de paardenkoersen hebben we geschrapt. Vroeger had je geen internet, en waren mensen voor hun informatie veel meer afhankelijk van de radio dan nu. Daar moet je rekening mee houden.”

Een belangrijk onderdeel in de succesformule is muziek. Vier uur lang onafgebroken naar sportverslagen luisteren is te veel, zegt Gaillard. „Die muziek tussen de sport door zorgt voor afwisseling. Daardoor trekt Langs de lijn ook een breder publiek dan alleen de sportliefhebbers.”

Sinds 2004 is Len Doens verantwoordelijk voor de muzieksamenstelling van het sportprogramma. Hij is de opvolger van Herman van der Velden, die bijna dertig jaar lang de plaatjes uitkoos. Volgens Doens moet de muziek niet te experimenteel zijn. „Langs de lijn heeft een brede doelgroep, vaak luisteren hele families. Dan moet je populaire muziek laten horen. Hits van nu, gecombineerd met gouwe ouwe liedjes: dat is al sinds het begin van Langs de lijn het uitgangspunt.”

Toch domineren in de praktijk vaak de ‘gouwe ouwe’ liedjes. Nancy Sinatra, Dire Straits, Supertramp; herkenbare deuntjes zijn het, vaak meegezongen door de presentatoren in de studio. Vooral Van ’t Hek vermaakt zich met de plaatjes, zeker als These boots are made for walking van Nancy Sinatra door de luidsprekers schalt. „Jimmy, niet denken dat de plaat nu is afgelopen”, zegt hij lachend tegen de jonge technicus aan de overkant van het glas. „Er komt nog een toegift.”

Volgens Van ’t Hek is het fijn dat Langs de lijn al jaren door dezelfde kleine groep mensen gemaakt wordt. „Je weet wat je aan elkaar hebt en we hebben aan een half woord al genoeg. Dat is ook belangrijk in de een-tweetjes tussen de studio en de commentatoren bij de wedstrijd. De grapjes ontstaan spontaan en werken omdat je elkaar goed kent.”

Bas Ticheler is zo’n commentator. Hij werkt sinds 1996 bij het sportprogramma en doet samen met Jack van Gelder verslag van de wedstrijden van het Nederlands elftal. „Het mooie van radio is dat je het echt met een ploeg maakt”, zegt Ticheler. „Als ik voor tv commentaar geef, ben ik 90 minuten lang gefocust op de wedstrijd. Bij radio is er tijd om te lachen in het samenspel met de studio. Je kan er meer van jezelf in kwijt.”

Ticheler vindt het jammer dat Langs de lijn nooit serieuze concurrentie heeft gehad. Volgens hem zou het programma daarmee verbeterd kunnen worden. „Concurrentie zet aan tot nadenken. Wat doen we goed, wat kan beter? Wij hebben dat nooit gehad, ook doordat de radiorechten van het voetbal bij de NOS liggen.”

Toch betwijfelt Ticheler of het programma door concurrentie wezenlijk zou veranderen. „In al die jaren is er nooit een betere formule voor een sportprogramma bedacht. Misschien is die er gewoon niet. Als iets goed werkt, moet je ook niet te veel willen veranderen.”