Resistente bacterie kan weer kwetsbaar worden

De MRSA-bacterie kan misschien toch weer gevoelig worden gemaakt voor gewone antibiotica. Het mechanisme waarmee de gevreesde ziekenhuisbacterie zichzelf resistent maakt valt te blokkeren. Dat schreef een team van farmaceutisch bedrijf Merck en universitaire onderzoekers gisteren in Science Translational Medicine.

MRSA is een veelvoorkomende resistente variant van de bacterie Staphylococcus aureus. Deze resistente bacteriën maken vooral mensen ziek in ziekenhuizen en in de veehouderij. Ze veroorzaken onder meer wondinfecties.

Resistentie is een groeiend probleem, ook omdat er nauwelijks nog nieuwe antibiotica op de markt komen. In veertig jaar verschenen maar twee antibiotica met een echt nieuw werkingsmechanisme. Ook varianten op oude middelen worden steeds schaarser. Farmabedrijf GlaxoSmithKline vertelde vorig jaar in deze krant dat het was gestopt met het grootschalig testen van chemische stoffen als potentieel antibioticum, omdat het na tientallen van zulke screenings niets echt bruikbaars had gevonden.

In zekere zin vormt het artikel in Science Translational Medicine een illustratie van dat probleem. Het richt zich op het potentiële antibioticum PC190723, tegen MRSA. Dat stofje gold als ‘veelbelovend’ nadat het invloedrijke Science in 2008 publiceerde hoe het MRSA-infecties bij muizen genas.

Sindsdien kampt het middel echter met bekende nadelen van potentiële antibiotica. Het is in proefdieren niet actief genoeg, en de ontdekkers (andere onderzoekers dan die van de huidige studie) krijgen het nog niet voor elkaar om het medicijn chemisch te verbeteren. Ook ontwikkelden bacteriën er al snel resistentie tegen – iets wat in de oorspronkelijke Science-publicatie niet stond.

Wat echter wel mogelijk is, blijkt nu, is om PC190723 te combineren met bestaande antibiotica tegen MRSA. De twee middelen versterken elkaar, en resistentie treedt ‘veel minder’ op. Als muizen de twee middelen toegediend kregen, gingen MRSA-bacteriën dood die in een pootspier waren ingespoten. De infectie verdween niet geheel.

De onderzoekers denken dat hun methode algemener toepasbaar is om MRSA-bacteriën aan te pakken. Ze vonden in een eerder stadium al meer chemische stoffen die samen met bestaande antibiotica zouden kunnen werken.