Razend op de lach van Mark Rutte

Op het Malieveld in Den Haag werd de coalitie gisteren uitgejouwd. Werknemers van sociale werkplaatsen zijn bang hun baan kwijt te raken. Maar is dat wel terecht?

De nieuwe PvdA-leider Diederik Samsom tijdens de demonstratie in Den Haag. Foto NRC H., Leo van Velzen

Een paar dingen nog even voor we echt kunnen beginnen, zo kondigt de spreekstalmeester, vakbondsman Gertjan Tommel, vanaf het podium aan. Lunchbonnen kun je inleveren bij Henk Patat. Bij de witte tent is een verdwaalpaal voor als je je collega’s kwijt bent. „En als jullie het ergens mee eens zijn, echt hard juichen hè, ook voor jezelf. Als jullie het ergens niet mee eens zijn, dan boegeroep en fluiten. Hebben we dat afgesproken?!”

Zeker. De duizenden – volgens sommige sprekers erg enthousiast ingeschat als „twintigduizend” – demonstranten op het Haagse Malieveld wisten heel goed hoe ze moesten laten weten tegen de nieuwe Wet Werken Naar Vermogen te zijn. Die wet moet volgend jaar de bijstand, de uitkering voor jonge arbeidsongeschikten en de regeling voor sociale werkplaatsen vervangen. Het kabinetsdoel is simpel: meer mensen ‘met een vlekje’ aan het werk.

Deze mensen zelf zien daar, aangemoedigd door vakbonden, niets in. De vakbeweging liet in de Tweede Kamer vorige week in twee dagen van hoorzittingen alle mogelijke complicaties langskomen en in heel het land zijn er 106 ‘kantinebijeenkomsten’ georganiseerd. Voor liefhebbers was het ‘Actie draaiboek WSW’ van veertig pagina’s gewoon op internet te vinden. Daarin zinnen als: „De actievoerders moeten precies weten hoever ze kunnen gaan.”

De manifestatie van gisteren trok schoonmakers, schoffelaars en werknemers van sociale werkplaatsen die bezwaren hadden, maar niet precies wisten wat de wet inhoudt. „Bij ons worden mensen bij aannemers neergezet en dan uitgemaakt voor debielen”, zegt de 49-jarige Frans Scheppink, naar eigen zeggen „geestelijk niet goed”. Zelf werkt hij nu ook in bouw, „waar we helemaal gestresst raken. En dan vind je het gek dat er veel zieken zijn.”

„Ik ben hier om te demonstreren tegen het fantastische beleid van onze regering”, zegt Tineke Voogsgeerd. Ze heeft een geestelijk gehandicapte broer, die hier niet kan zijn maar volgens haar erg gelukkig is met zijn werk. Hij maakt bussen schoon, is vooral trots dat hij het stuur van de chauffeur mag reinigen. „Dit kabinet breekt alles af. Mensen die nu in de werkvoorziening werken komen thuis te zitten.”

„Ik ben hier om voor iedereen op te komen, ook voor mezelf”, zegt de 28-jarige Marijke Kloosterman, die reuma heeft. Ze werkt in de kwaliteitscontrole van pepermuntjes. „Over een paar jaar hebben wij geen werkvoorziening meer.”

Dat is echter niet waar. De meeste demonstranten waren onterecht zenuwachtig. De sociale werkvoorziening wordt met de nieuwe wet niet afgeschaft en heeft iedereen die daar nu al werkt een baangarantie.

Dat krijgen politici zoals Leon de Jong (PVV) en Mirjam Sterk (CDA) echter niet uitgelegd. Zij worden, net zoals VVD’er Malik Azmani, zozeer uitgejouwd, evenals soms luidruchtig voor prostitué uitgemaakt, dat ze niet gehoord kunnen worden. „Jullie zijn hier omdat jullie boos zijn”, zegt Sterk op het podium. „Ik zeg: de wet is nog niet af en wij zijn als Kamer aan zet...” „Bla bla bla!” klinkt het. De presentator moet bij herhaling zeggen dat het wat rustiger moet. SP-leider Emile Roemer zegt dat hij „nog nooit zo’n asociaal voorstel heeft gezien” en PvdA’er Diederik Samsom zegt tegen de grote afwezige: „Mark, jij pakt mensen hun kansen af! En dat maakt mij razend!”

Gejuich. Dat horen de demonstranten liever. Want boos werkt hier beter dan redelijk of beargumenteerd. Of vrolijkheid. Waar de bezoekers echt op reageren zijn namelijk verwijzingen aan Ruttes lachen. Overal zijn spandoeken met teksten als „Kabinet-Rutte: een hard gelag” en „Mark lacht zich rot en wij kapot.” „De grijns regeert”, zegt bestuurder Corrie van Brenk van Abvakabo FNV dan ook. „Hij lacht erom.”