Nieuwe vakbond met laat-adolescenten

Met gratis drank en buffet worden jongeren naar de vakbond gelokt om hun vele wensen te uiten. De dijk van het poldermodel bestaat nu uit los zand.

Oude, dikbuikige mannen met petjes en fluitjes die op een plein demonstreren. Dat is de vakbond, volgens de jonge man aan het tafeltje bij de FNV-bijeenkomst. Hij moet er niets van hebben. „Ik ben rechtser dan de FNV”, voegt hij eraan toe. Hij is geen lid van de FNV, terwijl hij er wel werkt. Staken? Ga toch weg. Je krijgt nooit je zin. Toen de mannen staakten tegen nota bene de afschaffing van het vroegpensioen, hoefde de overheid alleen maar af te wachten. Na een paar dagen ging iedereen weer aan het werk en gingen de plannen gewoon door.

De werkgevers kunnen nu ongestoord hun gang gaan, want de nieuwe generatie werknemers is nog helemaal niet toe aan een collectief. De dijken van het poldermodel bestaan uit los zand. Er was veel kritiek en ook cynisme onder hoogopgeleide 20- tot 35-jarigen die deze week werden uitgenodigd om mee te denken over De Nieuwe Vakbond die na de FNV zou moeten worden opgericht. De bijeenkomst was georganiseerd in de door Berlage gebouwde Amsterdamse ‘Burcht’ van de Eerste Diamantwerkersbond uit 1900. De stichter, geheelonthouder Henri Polak, zou zich in zijn graf omdraaien. Anno 2012 lok je jongeren met gratis drank. Er was buffet en drank vóór de sessie, drank tijdens de pauze en nog eens borrel met bitterballen na de vergadering. Lid of niet-lid, iedereen mag meedoen. En dat beviel.

Maar waarom zou je dan nog contributie betalen?

De afwachtende houding van jongeren is begrijpelijk, want de oude kaders met vaste banen geven weinig om hun wensen. Voor jongeren gaat het minder om vast werk. De adolescentie, de tijd van opgroeien, is verlengd tot eind dertig. De opleiding duurt langer, ze willen eerst nog iets uitproberen, kinderen krijgen komt later. Voor die tijd wil iedereen flexibiliteit. Het diploma vrijetijdsmanagement blijkt geen goede baan op te leveren, of de subsidie voor het theaterwerk stopt en dan stap je over naar een andere branche. Met een los contract.

Opheffing van de beschermde ambtenarenstatus? Jongeren maakt dat minder uit. Als ze maar ambtenaar kunnen worden. Maar er wordt bezuinigd en dan blijven de ouderen zitten. „Wij willen niet ergens bij horen, maar wij willen een baan”, merkte iemand op.

„Wie vindt een vast contract het hoogste wat er is?”, werd gevraagd. Er stond slechts één vrouw op.

Toch hoorde ik veel ongemakken over de gapende kloof tussen mensen met vast, beschermd werk en losse medewerkers. Met een los contract kun je meestal geen hypotheek krijgen en hoe kom je dan aan een huis? En waarom worden losse contracten slechter betaald dan beschermd vast werk? Een freelance werkende vrouw merkte op dat de premie van haar arbeidsongeschiktheidsverzekering omhoog vloog toen ze bij een geboorte een keizersnee had gehad. Na lang onderhandelen met commerciële assuradeuren en tussenpersonen is ze er nog niet in geslaagd om een betaalbare verzekering te krijgen. Daar had ze genoeg van. Tja, misschien kan dat wel, collectief. Een ander dacht na over flexibel pensioensparen.

Een onderzoekster merkte op dat oudere, uitgebluste personeelsleden kunnen blijven aan de universiteit terwijl hard werkende jongeren eruit worden gegooid. „Dat is zonde’’, zei ze. Niet de flexibele contracten zijn het probleem, maar de geringe rechten die daaraan verbonden zijn. De verlanglijsten kwamen neer op meer bescherming voor mensen met losse contracten.

Iets van solidariteit zou misschien helpen. Vakbondsveteraan en Kamerlid Jetta Klijnsma (PvdA) legde uit dat je dan misschien toch contributie moet betalen. „Zonder geld gaat het niet”, legde ze uit. Zo’n beweging moet ook „ergens op zijn geënt”. En: „Ieder mens heeft een ander mens nodig.”

Maar er is een klassenstrijd gaande onder de werknemers. Al die individuele verlangens zijn lastig te organiseren. Dan blijft de werkgever de baas. Reken niet op een nieuw akkoord van Wassenaar om ons uit het moeras te trekken.