Geen warm gevoel voor koude paus Benedictus

Paus Benedictus XVI reist naar Mexico en Cuba om zieltjes te winnen. Op het socialistische eiland treft hij vooral lege kerken. In Mexico „komt hij zeven jaar te laat”.

Paus Benedictus XVI landde vandaag in Mexico, maar had al jaren eerder op bezoek moeten komen. Dat gevoel overheerst bij veel Mexicanen, meent Rafael Ch van de Mexicaanse denktank CIDAC. „Benedictus heeft zeven jaar gewacht, terwijl er in geen ander Spaanstalig land zoveel katholieken wonen als hier. Zeven jaar is te lang.” De weemoed naar zijn populaire voorganger Johannes Paulus II zal zijn trip overschaduwen, verwacht hij.

Komende maandag vliegt de 84-jarige paus door naar Cuba, waar de rol van de Katholieke Kerk groeit, merken analisten op. Cubaans president Raúl Castro zou Benedictus’ steun nodig hebben voor verdere economische hervormingen.

De pauselijke missie in Mexico is vooral bedoeld om het dalende aantal katholieken daar tegen te gaan, vermoedt Ch. „De laatste tien jaar is het percentage katholieken onder de Mexicaanse bevolking afgenomen van 90 tot 83 procent.” Op een bevolking van 112 miljoen zijn dat acht miljoen zielen om terug te winnen van onder meer de evangelische kerken. „Maar ik denk niet dat de paus daarin slaagt. Dat gebeurt nooit na zo’n bezoek.”

Ook zal Benedictus volgens Ch gelovigen oproepen mondiger te zijn. Het seculiere Mexico verbiedt het Vaticaan zelf politieke uitspraken te doen in Mexico en dat belemmert de politieke agenda van de kerk. Het Vaticaan spreekt dan ook van een ‘pastoraal’ bezoek, al zal de paus ook sociale thema’s als armoede en criminaliteit aansnijden, denkt Ch.

Vorige week hingen er plotseling spandoeken in León, de stad waar de paus vandaag zijn tour begint. Volgens het dagblad Reforma waren die van een drugskartel: ‘Wij zijn geen moordenaars, de paus is welkom’ , stond erop. Tijdens het bezoek van de paus zullen we geen geweld plegen, beloofde de drugsbende.

Waar het Mexicaanse straatbeeld doordrenkt is met religieuze symboliek, vindt Benedictus in Cuba vooral leegstaande kerken. In de jaren negentig raakte het katholicisme langzaam geaccepteerd op het eiland, toen Fidel Castro het atheïsme als staatsreligie uit de grondwet schrapte en gelovigen lid mochten worden van de Communistische Partij. Toch bezoekt maar tussen 5 en 10 procent van de bevolking geregeld een mis. De Cubaanse kardinaal Jaime Ortega hoopt dat Benedictus het „slapende geloof” op Cuba kan wekken.

Volgens analisten heeft Raúl Castro de kerk nodig en vice versa. Hij is de Cubaanse economie geleidelijk aan het hervormen. Daardoor staan nu tienduizenden staatsbanen op de tocht, berekende de Financial Times onlangs. De kerk kan als grootste niet-overheidsinstituut helpen de klappen op te vangen, waarna het eisen kan stellen over bijvoorbeeld het vrijlaten van politieke gevangenen.

De Mexicaanse bevolking krijgt weinig warme gevoelens bij Benedictus, zegt Ch. „Hij heeft een statige en academische uitstraling.” Johannes Paulus maakte zich in Mexico onsterfelijk door het land met zijn eerste pauselijke bezoek ooit te vereren. Hij kwam nog vier keer terug.

Toen Benedictus nog door het leven ging als kardinaal Ratzinger, was hij op de hoogte van seksueel misbruik door de invloedrijke Mexicaanse priester Maciel, blijkt uit een onlangs verschenen boek. Het duurde vele jaren voor de kerk ingreep. „Benedictus kan dit weekeinde pedofilie niet publiekelijk verwerpen”, zegt Ch. „Volgens het Vaticaan heeft hij daar geen tijd voor.”

Edward Geelhoed