Toneelstuk Breivik ontmoet Wilders in première - ‘ophef onterecht’

Nederland, Amsterdam, 22-03-2012. Repetities voor het toneelstuk Breivik ontmoet Wilders geschreven door schrijver en columnist Theodor Holman. De rol van Wilders wordt vertolkt door Hugo Koolschijn (m), Thijs Römer (r) speelt Breivik. Het stuk zal worden opgevoerd in cultuur- en debatcentrum De Balie in Amsterdam. Foto: Olivier Middendorp Repetities voor het toneelstuk Breivik ontmoet Wilders geschreven door schrijver en columnist Theodor Holman. Foto NRC / Olivier Middendorp

Het omstreden toneelstuk Breivik ontmoet Wilders gaat vanavond in De Balie in Amsterdam in première. Er ontstond vorige week veel ophef, toen schrijver Theodor Holman zei zich verwant te voelen met Breivik. Uit zijn verband gerukt, aldus Holman zelf.

Toch zegt acteur Hugo Koolschijn, die Geert Wilders speelt, vandaag in NRC Handelsblad:

“Dit was [...] een vervelende, provocerende uitspraak van Holman, dat voedt de ophef. Daardoor voel ik nu wel een soort onbehagen, zo van: waar ben ik in terecht gekomen? Op basis van de tekst had ik dat volstrekt niet.”

En inderdaad is niet iedereen te spreken over het toneelstuk dat Holman schreef en zijn uitspraken daarna. Slechts aandachttrekkerij om het toneelstuk te promoten, zeggen anderen. De meningen zijn verdeeld.

Breivik is een Ridder, Wilders man van woorden

Toch benadrukken alle betrokkenen dat het toneelstuk boven alles genuanceerd is, en de ophef er omheen dus onterecht. NRC-redacteur Herien Wensink vatte de verhaallijn als volgt samen:

“In Breivik ontmoet Wilders zoekt de Noorse massamoordenaar Anders Breivik, die in geschriften bewondering heeft geuit voor Geert Wilders, de PVV-voorman op in de VIP-ruimte van het vliegveld van Heathrow. Breivik complimenteert en vleit de politicus, en lijkt op zoek te zijn naar een soort openlijk beleden zielsverwantschap. Die krijgt hij niet. Ze discussiëren over hun beider opvattingen, en soms raken die elkaar, maar ze blijven het oneens over de oplossing. Breivik – hij heeft dan zijn aanslag nog niet gepleegd – geeft aan geweld niet te schuwen: hij is een Ridder, een Soldaat. Wilders blijft een man van woorden; politicus, democraat. Uiteindelijk druipt Breivik gedesillusioneerd af.”

Acteur Römer: titel is veel schreeuweriger dan stuk zelf

Thijs Römer, die Breivik speelt, zegt het in NRC Handelsblad mooi te vinden dat Holman het toneel wil gebruiken om zo’n fictieve ontmoeting te ensceneren, eentje die onmogelijk plaats zou kunnen hebben gehad in het echt. Hij zegt:

“Het is interessant materiaal, en het is goed opgeschreven. De titel is veel schreeuweriger dan het stuk zelf.”

Römer benadrukt verder:

“Het stuk is geen steunbetuiging aan Breivik of Wilders, en evenmin een demonisering van die laatste: Theodor Holman heeft ze met elkaar laten contrasteren, en in die vergelijking komt Wilders er goed af. Hij laat zich niet verleiden door Breivik, blijft eigenlijk heel politiek correct. Ik vind alle commotie op zichzelf prima – het onderwerp roept op tot gesprek, tot debat, en dat is goed. Als iedereen met een mening dan ook maar echt naar het stuk komt kijken.”