Machteloze bonuswoede richt zich nu op PostNL

Opnieuw ophef over bonussen, nu bij PostNL. De onvrede wordt groter, er kan weinig aan worden gedaan.

Zal er ooit een eind komen aan de bonuswoede, de razernij die met enige regelmaat door ons land trekt, telkens als er ergens een omstreden bestuurder met dito beloning afscheid neemt?

PostNL laat zien dat het recept voor een beloningsrel oneindig veel ingrediënten kent. Zij is een private onderneming die als staatsbedrijf aanvoelt, die op een beschermde markt opereert waarbij postbodes tegen een karig stukloon moeten werken of hun baan verliezen. Postbodes die onzeker zijn over hun pensioen omdat de werkgever de tekorten in het pensioenfonds niet wil aanvullen terwijl de top bonussen krijgt en de commissarissen instemmen met salarisverhogingen. En daaronder bevinden zich weer commissarissen met een sociaal profiel: oud-premier Wim Kok, voormalig PvdA-fractieleider Jacques Wallage en oud-vakbondsvrouw Nelly Altenburg.

Schande, vindt de Tweede Kamer, en of de bewindsman dat scherp wil veroordelen. Staatssecretaris Bleker (Economische Zaken, CDA) ging klagen. Voor de vorm, want hij liet de verontwaardigde parlementariërs gisteren ook weten dat hij daar niets over te zeggen heeft. Dan past geen stoere taal.

Maar de boodschap ‘we gaan er niet over, we kunnen er niets aan doen’ doet wel pijn. Het antwoord is onbevredigend, zeker als dat wordt gebruikt voor bestuurders in de (semi)publieke sector.

Pieter Kalbfleisch vertrok bij de NMa, de toezichthouder die waakt over eerlijk zaken doen. Hij werd met verlof gestuurd in een rel rond Schiphol waarbij hij van meineed wordt beschuldigd. Een onbekende afspraak uit 2003 leverde Kalbfleisch toch een vertrekpremie op. „Onwenselijk en onredelijk”, zei politiek verantwoordelijk minister Maxima Verhagen (Economische Zaken, CDA). Hij had nog laten uitzoeken of er juridisch iets tegen te doen was.

De gevallen topman van woningcorporatie Vestia krijgt 3,5 miljoen euro mee. Geen vertrekregeling, bezweert Vestia. De uitkering is het gevolg van vertrouwelijke afspraken, onder meer over een pensioengat. Afspraak is afspraak, net als bij de Hells Angels die van de gemeente Amsterdam een vertrekpremie kregen.

Voor individuen is het incasseren van omstreden bonussen een zakelijke afweging: weegt de eventuele reputatieschade op tegen het materieel genot? Dat houdt niet vanzelf op. Bedrijven op hun beurt hebben te maken met concurrentie op de arbeidsmarkt. Hoe graag wil je de nieuwe bestuurder binden met heimelijke toezeggingen die pas jaren latere eventueel in de openbaarheid komen? Daar gaat weinig remmende werking vanuit. En zolang wetgevers verontwaardigd zijn in plaats van dat zij regels aanpassen, zal beroering over bonussen regelmatig terugkeren.

Jarenlange debatten én extra regelgeving over bankiersbeloningen leren dat verandering wel mogelijk is. Voor snel geld moet je niet meer bij een bank gaan werken. ING-commissarissen Jeroen van der Veer en Peter Elverding laten deze week zien hoe het ook kan. Zij besloten vrijwillig hun beloning te verlagen. Afspraak is geen afspraak. Collega’s in de raad zoals oud-vakbondsman Lodewijk de Waal deden niet mee.