Het project Amerika is gedoemd te mislukken

Een holle elite en een amoreel proletariaat vernietigen Amerika, betoogt politicoloog Charles Murray in Coming Apart. Het boek zal volgens David Brooks, columnist van The New York Times, uitgroeien tot een van de belangrijkste boeken van dit jaar.  Murray hekelt veel. Maar kijkt hij wel goed om zich heen?

Charles Murray houdt niet van tatoeages. Die afkeer deelt hij vermoedelijk met veel lezers van deze krant, mijzelf incluis. Maar terwijl veel van die lezers zullen opmerken dat mensen zelf maar moeten weten of ze aan zelfverminking willen doen of niet, neemt Murray daar geen genoegen mee. Hij hekelt het nonjudgmentalism van een denkende elite. En hij vindt het een voorbeeld van de ‘proletarisering van de dominante minderheid’ dat iets dat traditioneel een merkteken van het proletariaat was, nu chique is geworden.

De auteur, als politicoloog verbonden aan het American Enterprise Institute, de invloedrijke conservatieve denktank waarvan ook Ayaan Hirsi Ali en Newt Gingrich deel uitmaken, schetst in zijn boek hoe de Amerikaanse samenleving uiteen valt – niet langs raciale of etnische lijnen maar langs lijnen van klasse.

‘Het Amerikaanse project’ is een vorm van civiele religie die uitging van Amerika’s uitzonderlijkheid de overtuiging ‘dat mensen als individuen en families vrij moeten zijn om hun leven te leiden zoals zij dat willen en samen te komen om vrijwillig hun gezamenlijke problemen op te lossen’. Maar in een halve eeuw tijd, met de moord op John F. Kennedy als begin, is Amerika aan het desintegreren. Het is een samenleving aan het worden van twee culturen die in verschillende mate minder met de founding virtues van het land te maken hebben.

Murray heeft het dan niet over de veelbesproken 99% en de 1% die door Obama, misschien, fiscaal aangepakt gaat worden. Hij beschrijft de evolutie in het waardenpatroon van de bovenste 20% van het land, gerekend naar inkomen en opleiding en woonachtig in een door hem gebruikte sociale constructie die hij Belmont noemt. Maar ook de evolutie van de onderste dertig procent, woonachtig in een imaginair Fishtown dat grote overeenkomsten vertoont met de wijk van die naam in Philadelphia. Tussen de ‘steden’ constateert Murray een groeiende kloof, ook in geografische zin, en deze scheiding zal ‘een einde zal maken aan wat Amerika Amerika gemaakt heeft.’

Murray heeft het nadrukkelijk over blank Amerika. Een van zijn vorige boeken, samen met Richard Herrnstein schreef hij The Bell Curve, veroorzaakte in 1994 grote opschudding. Het deed een jonge burgerrechten-advocaat uit Chicago concluderen dat ‘blank Amerika klaar is om terug te keren naar een goed ouderwets racisme zolang het maar kunstig verpakt is.’ De naam van de advocaat: Barack Obama.

Abonnees kunnen de hele recensie hier lezen.

Dit artikel werd gepubliceerd in NRC Handelsblad op Vrijdag 16 maart 2012, pagina 8 - 9.