Brieven opinie

Süskind & Zündler

Begin dit jaar is de Nederlandse speelfilm Süskind, gebaseerd op het boek van Mark Schellekens, in de bioscopen in roulatie gegaan. Film en boek tonen ons het illegale werk van de Joodse zakenman Walter Süskind, die talloze Joden uit de Hollandse Schouwburg heeft gered.

Helaas wordt in de film één belangrijk aspect vergeten. In zijn boek merkt Schellekens op dat Süskind volgens een getuige pas met zijn illegale activiteiten is begonnen toen hij wist dat hij op de medewerking van de Duitse SS-Unterscharführer Alfons Zündler, kon rekenen. Zündler was tot zijn arrestatie in mei 1943 hoofd van de bewaking van de Hollandse Schouwburg.

Zündlers bijdrage was van beslissende betekenis. Hij gaf talloze Joden het sein om vóór zij werden ingeschreven stiekem te verdwijnen; leende zijn uniform aan een medewerker van Süskind, zodat die Joden uit de Schouwburg kon smokkelen. Hij stapte opzij en keek de andere kant op wanneer een ontsnapping op touw werd gezet, enz.

Zündler en Süskind konden het uitstekend met elkaar vinden. Af en toe dronken zij samen een borreltje en rookten een sigaretje.

Hoe riskant het werk van Zündler was, blijkt uit zijn arrestaties. In de zomer van 1942 werd hij opgepakt op verdenking van hulp aan Joden, maar bij gebrek aan bewijs vrijgelaten. Op 4 mei 1943 werd hij opnieuw vastgezet, onder andere in de Scheveningse strafgevangenis. Twee maanden later werd hij ter dood veroordeeld en overgebracht naar een ‘Straflager’ van de SS en de Polizei in Dachau. In september 1943 werd de doodstraf omgezet in tien jaar tuchthuis. In februari 1945 werd hij naar het oostfront gestuurd. Hij overleefde de oorlog en vestigde zich in München. Daar werd hij pas in de jaren negentig door de Nederlandse journaliste Elma Verhey gevonden. Zij publiceerde in 1993 de geschiedenis van Alfons Zündler.

Zündler stierf in 1996 op 77-jarige leeftijd. In Duitsland wordt Zündler door historici tot de ‘Stille Helden’ gerekend, de ‘Retter in Uniform’. Het is jammer dat de film aan de rol van Zündler geen aandacht schenkt.