Zijlstra wil betere bescherming tegen wetenschapsfraude

Foto NRC / Roel Rozenburg

Staatssecretaris Zijlstra van Onderwijs (VVD) laat onderzoeken hoe de academische wereld kan worden beschermd tegen wetenschapsfraude. Het is voor het eerst dat de politiek zich in deze kwestie mengt, schrijft NRC Handelsblad vanmiddag.

De Utrechtse hoogleraar filosofie Keimpe Algra gaat het onderzoek leiden, namens de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen (KNAW). Een van de opdrachten is om te kijken naar “wat de overheid kan doen om het vertrouwen in de wetenschap en haar integriteit te versterken”, bevestigt een woordvoerder van het ministerie tegenover NRC.

De bevindingen van de commissie moeten eind dit jaar leiden tot een beleidsadvies van de academie aan de staatssecretaris. Het is het derde onderzoek dat wordt ingesteld nadat vorig jaar de omvangrijke fraude van de Tilburgse psycholoog Diederik Stapel het debat over wetenschappelijk integriteit deed oplaaien.

De vereniging van universiteiten VSNU presenteerde gisteren een aanscherping van de wetenschappelijke gedragscode uit 2005. Een andere commissie (Schuyt) komt naar verwachting volgende maand met een rapport over hoe universiteiten en wetenschappers met onderzoeksgegevens dienen om te gaan.

‘Wantrouwen in wetenschap wordt gevoed door fraudezaken’

Eerder bleek dat de universiteiten de wetenschapscode niet altijd even goed naleefden. Niet alle universiteiten hadden een vertrouwenspersoon bij wie fraude kon worden gemeld. En slechts een enkele universiteit maakte de rapportages over fraudemeldingen openbaar. Universiteiten behandelden sinds 2005 meer dan 110 meldingen van wetenschapsfraude.

“Veel werk is al gedaan”, zegt Algra. “Wij moeten daarop aansluiten en tegelijkertijd is onze opdracht veel breder.” Het vertrouwen in de wetenschap is afgenomen, zegt Algra. “Het wantrouwen in de wetenschap wordt gevoed door de fraudezaken maar bijvoorbeeld ook door de discussie over foutjes in het klimaatrapport.” Hij adviseerde eerder over hoe prestaties in de geesteswetenschappen beter gemeten kunnen worden.