Samsom slaat toe, maar is nog onhandig

Diederik Samsom mocht zich gisteren direct profileren als oppositieleider. De PvdA’er trok hard van leer, hoewel soms moeilijk te volgen.

Diederik Samsom had zijn kiezers beloofd het kabinet-Rutte keihard te bestrijden. Maar ook de nieuwe PvdA-leider zal niet hebben verwacht dat hij binnen een halve dag na zijn aantreden Mark Rutte zou oproepen snel verkiezingen uit te schrijven.

Het was Hero Brinkman die Samsom daarvoor de gelegenheid gaf. De PvdA-aanvoerder was er snel bij, en vroeg een debat aan met premier Rutte. Samsoms inzet was duidelijk: „Het wordt tijd dat het afgelopen is met de weglachpremier. [...] Wij willen dat het kabinet nu zijn ontslag aanbiedt aan de koningin.”

Nog voor hij aan het debat begon, had Samsom intern al orde op zaken gesteld. Hij verving bijna het hele fractiebestuur van de PvdA, met instemming van de fractie. Intern bestond al het gevoel dat het te log was, en daarmee de fractie snelheid en focus ontnam. Mariëtte Hamer trad af als fractiesecretaris en Jetta Klijnsma als fractiesecretaris personeel. Zij worden vervangen door veteraan Pierre Heijnen. Een belangrijke post, omdat de secretaris disputen tussen fractieleden moet oplossen. Ook Jacques Monasch en Sharon Dijksma traden uit het bestuur. Zij waren er net een half jaar geleden aan toegevoegd om het optreden van Job Cohen te versterken. Jeroen Dijsselbloem bleef aan als vicefractievoorzitter. En Roos Vermeij trad toe als hoofd communicatie en campagne. Die post was vrijgevallen toen Hans Spekman de Kamer verliet om partijvoorzitter te worden.

Samsom maakte in zijn eerste debat als fractievoorzitter duidelijk dat hij, anders dan voorganger Cohen, niet het compromis zoekt. „Dit kabinet maakt de crisis erger. Als we binnen 84 dagen verkiezingen hebben, kan de begroting voor 2013 nog door een nieuw kabinet worden gemaakt. Ik kan niet wachten tot het zover is.”

Samsom viel hard aan. „De economie zit in een recessie. Dagelijks verliezen honderden mensen hun baan en zakt ons land langzaam maar zeker verder weg in het economische moeras. Ons land heeft een regering nodig die de maatregelen weet te treffen [...] Die regering hebben wij niet.”

Was de PvdA’er nu direct oppositieleider? SP-leider Emile Roemer hield zijn kritiek dichter bij mensen van vlees en bloed. „Soms zijn dingen heel eenvoudig. Als een regering geen meerderheid heeft, is het tijd voor verkiezingen. In de samenleving is het vertrouwen in deze regering al tot een nulpunt gedaald. Bijna dagelijks komen mensen in actie: schoonmakers, speciaal onderwijs, politieagenten, postbodes, huurders, patiënten in de ggz, studenten, verpleegkundigen.”

Roemer ging nauwelijks het debat aan, in tegenstelling tot Samsom. Die probeerde VVD-fractievoorzitter Stef Blok uit te leggen dat het gek was te doen alsof het kabinet van VVD en CDA nooit een Kamermeerderheid had gehad. Waarom zaten die partijen dan alleen met de PVV in het Catshuis te onderhandelen? Toch alleen omdat die PVV een meerderheid garandeerde?

Samsom bracht het echter nogal onhandig: „Als het wezen van de democratie is dat wij kabinetsvoorstellen afwachten en daarover dan hier stemmen, is dat hele Catshuisberaad natuurlijk een rare stijlfiguur geworden. Dat was het niet. Ik geef de heer Blok mee dat het mag. Een gedoogconstructie als de huidige mag zich halverwege opnieuw ergens terugtrekken, in dit geval in het Catshuis, en met een resultaat komen, omdat er dan met een meerderheid verder gewerkt zou kunnen worden. Het probleem van vanmiddag is echter dat de meerderheid daarvoor is weggevallen. Nu bagatelliseert de heer Blok het door het hele Catshuisberaad weg te zetten als onnodig.”

Het antwoord van Blok: „Ik constateer dat de heer Samsom met zichzelf in debat gaat.”