Rollen van het lachen

TO GO WITH AFP STORY BY Henri MAMARBACHI - French businessman, writer and tetraplegique survivor of a parasailing accident Philippe Pozzo di Borgo poses with his book at his residence in Essaouira on December 17, 2011. The film "Intouchables" (Untouchable) directed by Olivier Nakache and Eric Toledano was inspired by Di Borgo's book.AFP PHOTO /ABDELHAK SENNA AFP

Filmrecensent

Toen de Franse film Intouchables klaar was, toonden de makers hem eerst aan de Franse aristocraat Philippe Pozzo di Borgo. De film was immers gebaseerd op diens autobiografische boek, waarin de volledig verlamde patiënt vriendschap sluit met zijn Algerijnse verpleger Abdel. Abdel was erbij. „Ze hebben me zwart gemaakt”, zei hij na afloop verbaasd.

In Intouchables is de Algerijnse verpleger een Senegalees. Niet toevallig, want zelfs deze ode aan de multiculturele samenleving houdt rekening met rassenpolitiek en commercie. Met een verontrustende Noord-Afrikaan in de hoofdrol was Intouchables nooit zo’n formidabele filmhit geworden: bijna 20 miljoen bezoekers, vergelijkbaar met Titanic of Bienvenue chez les Ch’tis.

Met hulp van een gezellige zwarte Senegalees dus. En wat voor een Senegalees. Intouchables (Onaantastbaren) is de doorbraakfilm van Omar Sy, die als hosselaar Driss uit de banlieue een adembenemende mix van bravoure, dreiging en charme uitstraalt. Als verpleger tegen wil en dank revitaliseert hij de levensmoede monsieur Philippe met grove grappen, directe vragen en wilde uitstapjes; met jointjes en prostituees die erotisch zijn oorlelletjes masseren. Die zwarte straatjongens hebben geen medelijden, waarschuwt een bezorgde vriend Philippe. Maar medelijden is het laatste wat de aristocraat wil.

Omar Sy en veteraan François Cluzet, die als Philippe met melancholieke oogopslag fungeert als aangever, zorgen samen voor de perfecte feelgoodfilm. Maar eerder dan over mannenvriendschap, voelt de kijker zich na afloop vooral goed over de toekomst van de multiculturele samenleving.

Intouchables schuwt daarbij belegen stereotypen niet. Monsieur Philippe leeft als een fossiel in een paleis vol gobelins, barokmeubilair en kristallen kroonluchters die zijn penvriendin verveelt met bloedloze poëzie. Familiefeestjes zijn een wassenbeeldenmuseum, zelfs de disco van Earth, Wind and Fire is in zijn muffe milieu onbekend. De dwarslaesie van Philippe staat zo bijna symbool voor de doodse stijfheid van een verlamde blanke Leitkultur. Driss is een en al vitaliteit en spontaniteit, gesjoemel en bulderende lach. En uiteraard volgt kruisbestuiving: Philippe hervindt zijn levensvreugde, Driss krijgt cultuur en verantwoordelijkheidsbesef.

Intouchables is zo iets anders dan al die multicultikomedies waarin allochtone filmmakers hun eigen cultuur relativeren. Dat zijn defensieve films. Intouchables proclameert daarentegen trots het ideaal van de multiculturele samenleving: immigratie is een verrijking en revitalisatie. Het buitengewone succes van de film wijst erop dat Frankrijk na een decennium somberen over allochtone rancune en autochtone angst toe is aan zo’n troostrijke boodschap. Nederland misschien ook.

**** Intouchables. Regie: Olivier Nakache, Eric Toledano. Met: Omar Sy, Françcois Cluzet, Anne le Ny, Audry Fleury. In: 40 bioscopen.