Nieuw wondermiddel, of alleen geschikt voor muizen?

De arrestatie van de Colombiaanse wielerarts Alberto Beltrán Niño op het Madrileense vliegveld Barajas had normaal gesproken niet tot al te veel commotie geleid. Doping in Spanje, sinds Operacion Puerto in 2006 is dat nauwelijks verrassend. Opvallend waren vooral de producten die Beltrán bij zijn arrestatie bij zich had: Aicar, de veronderstelde nieuwe wonderpil voor duursporters, en TB-500, het middel dat de Belgische oud-renner Wim Vansevenant vlak voor de Tour van vorig jaar bestelde in Australië.

1Wat is de werking van het product Aicar?

Het draait om een eiwit dat bij alle zoogdieren een sleutelrol speelt in de vetstofwisseling en spierkracht: PPAR-delta. Genetisch gemanipuleerde muizen waarbij het gen voor dat eiwit voortdurend ‘aan’ staat, konden veel langer in een tredmolen hollen dan gewone muizen. Dat wees onderzoek uit 2004 uit. De term marathonmuizen is toen gemunt. PPAR-delta verandert bijvoorbeeld ‘snelle’ spiervezels in langzame. En het zorgt ervoor dat het lichaam meer vet verbrandt. Vier jaar later hadden onderzoekers de stofjes in handen die hetzelfde deden zonder genetische veranderingen. Dat zijn Aicar en GW1516, de stoffen die nu in combinatie worden genoemd als de nieuwe, nog niet opspoorbare doping. Aicar lijkt die omzetting in langzame spieren te bevorderen. GW1516 zorgt ervoor dat de suikeropname in de spieren verbetert. De stoffen worden onderzocht als mogelijke medicijnen tegen overgewicht of bij diabetespatiënten. Het is duidelijk dat ongetrainde muizen er veel beter van gingen presteren, maar of dat ook het geval is bij getrainde mensen, is niet onderzocht.

2 Is het middel nieuw in de topsport?

Sinds 2008 wordt over Aicar-gebruik gepubliceerd. Het wereldantidopingagentschap WADA zou dat jaar bij de Olympische Spelen in Peking op het nieuwe middel gaan testen. Tot positieve gevallen leidde het niet. Wel vond de Franse politie voor de Tour de France van 2009 het nieuwe wondermiddel in kluisjes van renners. „Sommige renners zien er wel erg mager uit”, zei Pierre Bourdry van het Franse antidopingagentschap AFLD destijds als enig ‘bewijs’ voor mogelijk gebruik van Aicar.

3 Kan het middel intussen worden opgespoord?

Volgens de Nederlandse Dopingautoriteit is er bijna een test in werking om Aicar op te sporen. „In 2010 heeft het dopinglab in Keulen een artikel gepubliceerd waarin een methode beschreven staat hoe Aicar is te detecteren in urine”, stelt directeur Herman Ram. Tot nu toe is nog geen enkele sporter betrapt op het gebruik van de lichaamseigen stof. Ook voor de andere genoemde producten, GW1516 en TB-500, is er nog geen waterdichte test. Dus blijft het voor de ‘speurders’ voorlopig bij dreigen.

4 Welke wielrenners gebruiken Aicar?

Anonieme betrokkenen uit de wielerwereld bevestigen het gebruik van het middel door toprenners. Ook al is het peperdure Aicar (1.000 euro per dag, aldus Ram) verboden, prestatieverbetering is alleen bewezen bij muizen en bijwerkingen van het veronderstelde wondermiddel zijn onbekend.

5 Anonieme getuigen, maar zijn er ook feiten?

Voorlopig is er één feit: de arrestatie van een wielerarts in Madrid, met in zijn bagage Aicar en TB-500. De oud-renner Wim Vansevenant kocht ‘zijn’ TB-500 via internet in Australië, naar eigen zeggen uitsluitend voor eigen gebruik. Dat hij chauffeur is van de ploeg Omega Pharma-Lotto zou er niets mee te maken hebben.