Na een dag is de politieke eenheid alweer verdwenen

President Sarkozy roept vanochtend op tot kalmte en eenheid. Zijn tegenstander Marine Le Pen valt hem echter meteen aan. En François Bayrou verwijt Le Pen weer munt te willen slaan uit leed.

Na een ontmoeting met vertegenwoordigers van de islamitische en joodse gemeenschap, op het Elysée in Parijs, riep de Franse president Nicolas Sarkozy vanochtend op tot kalmte, sereniteit en nationale eenheid. „Dat zijn we verplicht aan de slachtoffers van deze brutale moordpartijen”, aldus Sarkozy.

Ook de religieuze vertegenwoordigers riepen op tot kalmte en waarschuwden ervoor om religie niet tot een „amalgaam” te maken, dus niet alles op één hoop te gooien.

Maar ze hadden hun verzoenende woorden nog niet uitgesproken, of andere presidentskandidaten zochten al de confrontatie, met Marine Le Pen van het rechts-nationalistische Front National voorop. „Hier is Frankrijk aangevallen. Frankrijk moet reageren”, aldus Le Pen, die meent dat het gevaar van moslimterrorisme in eigen land al jarenlang wordt onderschat.

François Bayrou van de centrumpartij Mouvement Democrate, die eerder had gezegd dat politici mede verantwoordelijk zijn voor de verruwing van het maatschappelijk debat, beschuldigde Le Pen ervan politieke munt te willen slaan uit dit menselijke leed. Het is ongetwijfeld een voorafspiegeling van wat de campagne voor de presidentsverkiezingen, waarvan de eerste ronde op 22 april wordt gehouden, de komende weken nog in petto heeft.

Vandaag werden in Jeruzalem de slachtoffers van de schietpartij aan een joodse school in Toulouse begraven. Vanmiddag werden ook de drie militairen begraven die eerder vermoedelijk slachtoffer waren van dezelfde schutter. Zes van de tien presidentskandidaten hadden eerder hun komst aangekondigd naar de herdenkingsdienst in Montauban, iets ten noorden van Toulouse, waar de parachutisten waren gelegerd.

Het had een dag van nationale rouw moeten worden, een dag van bezinning. Maar door het nieuws vanochtend over de op til zijnde arrestatie van de „schutter op de scooter”, een moslimextremist, werd die rust snel verstoord.

De verkiezingscampagne werd tot nu een beetje saai bevonden door de Fransen, meldden opinieonderzoekers. Zonder „grote gebeurtenis” leek de uitslag al lange tijd vast te staan: in de eerste ronde kon het nog wel een beetje spannend worden, maar in de tweede ronde zou de impopulaire president Sarkozy de strijd moeten aangaan met zijn socialistische uitdager François Hollande. Zelfs in de minst gunstige peilingen haalt Hollande nog altijd 54,5 procent van de stemmen op 6 mei, als de tweede ronde wordt gehouden.

Maar een grote gebeurtenis kon alles overhoop gooien, waarschuwden de bureaus. Daarbij werd vaak gedacht aan buitenlandse crises, zoals een omvallende bank, of aanslagen in het buitenland waarbij Fransen zouden zijn betrokken. Een binnenlandse aanslag werd veel minder tot de mogelijkheden gerekend, al is al langer bekend dat het de grootste nachtmerrie is van de Franse president: een aanslag door moslimextremisten op Frans grondgebied. Bij ontvoeringen van Fransen in de Maghreb door moslimextremisten, zoals begin 2011, nam Frankrijk altijd extra veiligheidsmaatregelen.

De thema’s die tot nu de campagne domineerden waren werkgelegenheid, koopkracht, de crisis. Veiligheid bleek tot vorige week haast geen rol te spelen in de overwegingen van de kiezers, heel anders dan in 2007. Toen beloofde Sarkozy, met zijn palmares van strenge minister van Binnenlandse Zaken op zak, meer veiligheid in Frankrijk en zeker in de volkse buurten. Het was een van de redenen waarom hij toen won.

Door de drama’s in Toulouse staat veiligheid plots weer hoog op de agenda. Dat speelt volgens analisten in het voordeel van Sarkozy, die op dat vlak strenger en dus geloofwaardiger zou overkomen dan Hollande.

Maar ook Le Pen kan volgens opiniepeilers profiteren van deze crisis, gezien de achtergrond van de dader. Zij hamerde er vanochtend al op dat haar woorden over moslimterreur in eigen land altijd werden weggehoond en dat ook Sarkozy er te weinig aan heeft gedaan om een dergelijke aanslag te voorkomen.