Illegalen oppakken lukt wel, maar uitzetten is lastiger

De oppositie is boos over plannen van de ministers Leers (Immigratie, CDA) en Opstelten (Justitie, VVD) om dit jaar een duidelijk aangegeven aantal illegalen op te pakken en uit te zetten.

1 Wat willen de ministers? Begin deze maand spraken Leers, Opstelten en Leon Kuijs van de Raad van Korpschefs af dit jaar 4.800 illegalen op te pakken en uit te zetten. De politie zou vooral moeten letten op illegalen die misdrijven begaan of overlast veroorzaken. Verder zou de politie op zoek gaan naar uitgeprocedeerde asielzoekers. Hoe de politie de afspraak haalt, moet ze zelf weten.

2 Om welke mensen gaat het? Grofweg zijn er twee soorten illegalen. De eerste categorie bestaat uit uitgeprocedeerde asielzoekers die niet zijn teruggekeerd naar het land van herkomst. Deze mensen zijn bekend en geregistreerd; ze hebben vaak jarenlang in asielzoekerscentra doorgebracht. Ze zijn ook makkelijker te traceren omdat ze niet gewend zijn voor zichzelf te zorgen. Zij worden vaak gesteund door vrijwilligers en soms gedoogd door gemeenten.

De tweede categorie wordt gevormd door mensen die illegaal Nederland zijn binnengekomen en nooit asiel hebben aangevraagd. Zij zijn niet geregistreerd en daardoor lastiger te vinden.

Als de politie de opsporing van illegalen intensiveert, bestaat het risico dat mensen zich nog beter verstoppen. Wellicht durven ze dan geen beroep meer te doen op medische zorg of durven ze kinderen niet meer naar school te sturen. Illegalen hebben recht op urgente medische zorg en hun kinderen mogen tot ze achttien jaar zijn naar school.

3 Hoe vind je illegalen die misdrijven begaan?Het is onbekend hoeveel illegalen er in Nederland verblijven. Vaak wordt de schatting van honderdduizend gehanteerd. Oppakken van illegalen is lastig, maar niet onmogelijk. In 2011 hield de politie er 3.530 aan, in 2010 4.355. Het quotum dat de ministers nu hebben afgesproken, is 10 procent hoger dan in 2010. De oppositie vreest dat er een klopjacht ontstaat.

Het is wel lastig om 4.800 criminele illegalen te vinden. Illegalen weten dat de consequenties van een overtreding voor hen veel groter zijn dan voor legale personen. Zij laten het daarom wel uit hun hoofd om zwart te rijden of door rood licht te fietsen.

4 Is het ‘illegalenquotum’ haalbaar? De opgepakte illegaal wordt vastgezet in de vreemdelingenbewaring. Hij of zij kan daar niet te lang blijven. De illegaal moet dus snel worden uitgezet.

Dat is het grote probleem. Soms werkt de vreemdeling onvoldoende mee. Soms ook is het onmogelijk omdat het land van herkomst geen reisdocumenten wil verschaffen.

Op 1 januari zaten ongeveer 10.000 mensen in een vertrekprocedure. In 2011 vertrokken 11.000 mensen, 6.600 gedwongen, de rest vrijwillig. 10.000 mensen verdwenen „met onbekende bestemming” (een groot deel waarschijnlijk in de illegaliteit).