Wim Deetman en de schijn van partijdigheid

Hoe betrouwbaar en volledig is eigenlijk het rapport van de commissie-Deetman over seksueel misbruik in de Katholieke Kerk? Het rapport kwam in december uit, na slechts anderhalf jaar onderzoek. Het had de pretentie een zeer pijnlijk dossier over langjarig seksueel misbruik door priesters van hun jeugdige pupillen te kunnen afsluiten. In een voor alle betrokkenen moeilijk proces van verantwoording en erkenning zou de doofpot voor eens en altijd geleegd worden.

Nu blijkt de commissie om ‘onderzoekstechnische redenen’, dus in een beredeneerde beslissing, toch een zaak terzijde te hebben geschoven. En wel een zeer explosieve. Dat was de kwestie van een minderjarige jongen die aangifte durfde te doen wegens herhaald misbruik tegen de broeder-overste van zijn instelling. Daarop werd hij gedwongen opgenomen in een katholieke psychiatrische inrichting, waarna in een katholiek ziekenhuis onvrijwillige castratie volgde. Van het slachtoffer dus, ter verduidelijking. De diagnose was dat hij een fantast zou zijn, gestoord, homoseksueel en onbetrouwbaar.

Bij het onderzoek naar deze kwestie trof NRC Handelsblad aanwijzingen voor een tiental vergelijkbare zaken. Nu werd in de jaren vijftig vaker getracht homoseksuele jongens te ‘genezen’ via castratie. Ook buiten de RK Kerk. Net als seksueel misbruik is ook castratie dus geen katholiek gebruik. Maar dat maakt het niet minder schokkend.

Het is daarom moeilijk te bevatten waarom bij de commissie-Deetman niet alle alarmbellen afgingen toen deze melding daar binnenkwam. Een nadere toelichting over de beslissing deze zaak opzij te schuiven, mag niet uitblijven als de Kamer de hoorzitting over het rapport houdt. Ook moet dan uitgelegd worden waarom niet is vermeld dat de KVP’er en latere premier Vic Marijnen als instellingsbestuurder zijn best deed om voor betrapte broeders gratie te krijgen. Dat de castratiecasus zich uitgerekend in diens inrichting Harreveld voordeed, verhoogt nu het wantrouwen. Waarom hield de commissie hem uit de wind?

De commissie onder leiding van de CDA’er Deetman, die handelde in opdracht van de Kerk, is dus kwetsbaar voor het verwijt van partijdigheid. Precies wat niet had gemoeten. De voorlopige conclusie is dat het rapport onvolledig is en de kwestie ‘seksueel misbruik binnen de RK Kerk’ niet is gesloten. Dat moet ook consequenties in de Kamer hebben. De coalitiefracties vonden tot nu dat een parlementair onderzoek achterwege kon blijven. Met een gezaghebbend, volledig onderzoek had dat ook gekund. Maar daaraan zijn nu twijfels. Die moeten worden weggenomen.