VVD is in senaat wel voor mensenrechtenmotie

De VVD in de Eerste Kamer steunt vandaag een motie over het mensenrechtenhof in Straatsburg die lijnrecht ingaat tegen de opvattingen van VVD-fractievoorzitter Stef Blok en minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal (ook VVD).

De motie, opgesteld door CDA’er Hans Franken, beoogt dat de regering niet tornt aan de beoordelingsvrijheid van de nationale rechter bij het interpreteren van het Europees verdrag inzake de rechten van de mens (EVRM). Franken: „De motie zegt met zoveel woorden: je moet met je handen van de rechter afblijven.”

Dat is pikant. Vorig jaar nog bepleitte minister Rosenthal het tegenovergestelde, namelijk dat het hof in Straatsburg de vrije beoordelingsmarge van lidstaten „beter moet respecteren.” De beoordelingsmarge schrijft Europese rechters voor dat lidstaten eigen ruimte hebben voor nationale, culturele of historische interpretaties van het verdrag. Dat heeft er bijvoorbeeld toe geleid dat Ierland een abortusverbod kon afkondigen.

Eind februari schreven VVD’ers Stef Blok, Klaas Dijkhoff en Joost Taverne in een opinieartikel in deze krant dat ze de positie van het Nederlandse parlement ten opzichte van het hof wilden verstevigen. Blok toen: „Het parlement heeft de bepaling van de reikwijdte van de fundamentele mensenrechten uitbesteed aan adviesorganen als de Raad van State, maar vooral aan (inter)nationale rechters, die wetten toetsen aan de mensenrechten. Deze instituten horen hun rol te spelen, maar het parlement de zijne ook. De rol van de politiek houdt niet op bij het ooit goedkeuren van verdragsteksten.”

De partijen in de Eerste Kamer die de motie steunen (CDA, VVD, PvdA, D66, GroenLinks, SP, ChristenUnie en SGP – samen goed voor 62 van de 75 zetels) menen dat de rechtsvorming door het hof „dient te worden gerespecteerd”. Ze vinden dat er „geen reden is voor de regering om meer ruimte te bepleiten” voor de eigen beoordelingsvrijheid.

De partijen roepen de regering op zich te blijven inzetten voor mensenrechten „conform haar verplichtingen die voortvloeien uit het EVRM”. Franken: „Vorig jaar werd eenzelfde motie door Rosenthal ontraden. De Eerste Kamer is nu duidelijk: er is een mensenrechtenverdrag en de rechter interpreteert dat verdrag. De regering moet de rechter niet in een keurslijf zetten.” Dat de VVD in de Eerste Kamer hiermee ingaat tegen de wens van de fractievoorzitter in de Tweede Kamer, is hem ook opgevallen. „Kennelijk zit de VVD in de Eerste Kamer op een andere lijn dan de VVD in de Tweede Kamer.”