Schaakbabes mogen zich niet meer sexy kleden

Door de komst van chess babes als Alexandra Kostenjoek legt de Europese Schaakbond kledingregels op tijdens kampioenschappen.

Rotterdam. Lang geleden toonde een advertentie voor een schaakcomputer een naakte vrouw bij een elektronisch schaakbord onder de tekst ‘Hübsch aber mit Köpfen’. De seksistische boodschap van deze variant op het meisje-op-motorkap uit de autoreclame was dat aantrekkelijke vrouwen alleen bij uitzonderling slim kunnen zijn.

Tegenwoordig is juist de schaakwereld de plek waar ‘beauty and brains’ een geheel vormen. Bij Tata Steel Chess in Wijk aan Zee, het belangrijkste schaaktoernooi ter wereld, lijken elk jaar speelgroepen grotendeels te worden bevolkt door (Oost-Europese) modellenbureaus.

„Het is leuk om schaaksters te zien in korte rokjes, het zijn heel knappe meisjes”, zei secretaris-generaal Sava Stoisavljevic van de Europese Schaakbond onlangs tegen schaakwebsite ChessBase.com. „Maar ik vind dat er enkele grenzen moeten worden gesteld.”

Niet omdat mannen afgeleid zouden worden tijdens (doorgaans) gemengde schaaktoernooien, zegt Stoisavljevic, maar omdat toeschouwers hebben geklaagd over uitdagende kleding. Daarom is er nu een dresscode: alleen de bovenste twee knopen van een blouse mogen open. De lengte van rok en jurk wordt nog bekeken – 5 of 10 centimeter boven de knie?

De kledingregels lijken een reactie op de opkomst van de chess babes. Zo toont het veelgelezen blog van de Russische schaakgrootmeester Natalia Pogonina niet alleen scherpe en geestige analyses van partijen, maar ook foto’s van haar, bijvoorbeeld in een sexy jurk met een schaakbordmotief. De eveneens Russische Alexandra Kostenjoek heeft op haar website foto’s van zichzelf met nogal wat bloot en in uitdagende poses.

Kostenjoek geldt als de eerste chess babe en brak een jaar of tien geleden door als de ‘Anna Kournikova van het schaken’. Maar waar bij tennisspeelster Koernikova het Lolita-imago tot in het smakeloze werd uitgebuit, speelt Kostenjoek overduidelijk met de stereotiepe vrouwbeelden. Op de ene foto heeft ze de opgelegde sexy look met hoed en blote jurk, op de andere het cliché secretaresse-uiterlijk met bril en de haren in een knot.

Kostenjoek heeft zich over de dresscode nog niet uitgelaten. Een aanwijzing voor haar mening is wel te vinden op haar website. Daar poseert ze zedig in het uniform dat de wereldschaakbond een paar jaar geleden wilde voorschrijven aan schaaksters. De ironie druipt af van het bijschrift: ‘Dat wil ze best dragen, hoor.’ Maar liever blogt Kostenjoek over haar schaakpartijen en een ‘grappig essay’ van Woody Allen. Inderdaad, veel Köpfen.