Nieuw wondermiddel of alleen geschikt voor muizen?

Beschikken duursporters met de verboden stof Aicar over een nieuw wondermiddel? In Spanje werd al een wielerarts opgepakt. Dopingbestrijders nemen de zaak serieus.

De arrestatie van de Colombiaanse wielerarts Alberto Beltrán Niño op het Madrileense vliegveld Barajas had normaal gesproken niet tot al te veel commotie geleid. Doping in Spanje, sinds Operacion Puerto in 2006 is dat nauwelijks verrassend. De voormalige ploegarts van Liberty Seguros, Sella Italia en Xacobeo Galicia zat ook al sinds 7 maart in de cel, totdat de Spaanse krantEl País gisteren zijn opsluiting meldde. Opvallend waren vooral de producten die Beltrán bij zijn arrestatie bij zich had: Aicar ,de veronderstelde nieuwe wonderpil voor duursporters, en TB-500, het middel dat de Belgische oud-renner Wim Vansevenant vlak voor de Tour van vorig jaar bestelde in Australië.

1Wat is de werking van het product Aicar?

Het draait om een eiwit dat bij alle zoogdieren een sleutelrol speelt in de vetstofwisseling en spierkracht: PPAR-delta. Genetisch gemanipuleerde muizen waarbij het gen voor dat eiwit voortdurend ‘aan’ staat, konden veel langer in een tredmolen hollen dan gewone muizen. Dat is onderzoek uit 2004. De term marathonmuizen is toen gemunt. PPAR-delta verandert bijvoorbeeld ‘snelle’ spiervezels in langzame. En het zorgt ervoor dat het lichaam meer vet verbrandt. Vier jaar later hadden onderzoekers de stofjes in handen die hetzelfde deden zonder genetische veranderingen. Dat zijn Aicar en GW1516, de stoffen die nu in combinatie worden genoemd als de nieuwe, nog niet opspoorbare doping. Aicar lijkt die omzetting in langzame spieren te bevorderen. GW1516 zorgt ervoor dat de suikeropname in de spieren verbetert. De stoffen zijn in onderzoek als mogelijke medicijnen tegen overgewicht of bij diabetespatiënten. Het is duidelijk dat ongetrainde muizen er veel beter van gingen presteren, maar of dat ook het geval is bij getrainde mensen, is niet onderzocht.

2Is het middel nieuw in de topsport?

Sinds 2008 wordt over Aicar-gebruik gepubliceerd. Het wereldantidopingagentschap WADA zou dat jaar bij de Olympische Spelen van Peking op het nieuwe middel gaan testen. Tot positieve gevallen leidde het niet. Wel vond de Franse politie voor de Tour de France van 2009 het nieuwe wondermiddel in kluisjes van renners, meldde de website Ergogenics.org. „Sommige renners zien er wel erg mager uit”, zei Pierre Bourdry van het Franse antidopingagentschap AFLD destijds als enig ‘bewijs’ voor mogelijk gebruik van Aicar.

3Kan het middel intussen worden opgespoord?

Volgens de Nederlandse Dopingautoriteit, die gisteren een uitvoerig persbericht wijdde aan het ‘nieuwe’ middel, is er bijna een test in werking om Aicar op te sporen. „In 2010 heeft het dopinglab in Keulen een artikel gepubliceerd waarin een methode beschreven staat hoe Aicar is te detecteren in urine”, stelt directeur Herman Ram. Tot nu toe is nog geen enkele sporter betrapt op het gebruik van de lichaamseigen stof. Ook voor de andere genoemde producten, GW1516 en TB-500, is er nog geen waterdichte test. Dus blijft het voor de ‘speurders’ voorlopig bij dreigen: „Urines van dopingcontroles kunnen tot acht jaar na afname worden bewaard om retrospectief onderzoek te kunnen uitvoeren”, aldus Ram. Vraag maar aan Thomas Dekker, die twee jaar werd geschorst na retrospectief onderzoek, hoe dat kan aflopen.

4Welke wielrenners gebruiken Aicar?

Anonieme betrokkenen uit de wielerwereld bevestigen het gebruik van het middel door toprenners. Ook al is het peperdure Aicar (1.000 euro per dag, aldus Ram) verboden, is prestatieverbetering alleen bewezen bij muizen en zijn de bijwerkingen van het veronderstelde wondermiddel onbekend. In een extreem competitieve omgeving als het profpeloton is dat geen belemmering. Amfetamines werden opgevolgd door anabolen en epo. En nu de mazen in de dopingwetten weer smaller worden, lijkt designdope als Aicar, GW1516 of TB-500 het antwoord.

5Anonieme getuigen, maar zijn er ook feiten?

Voorlopig is er één feit: de arrestatie van de wielerarts in Madrid, met in zijn bagage Aicar en TB-500. De in 2008 gestopte renner Wim Vansevenant kocht ‘zijn’ TB-500 via internet in Australië, naar eigen zeggen uitsluitend voor eigen gebruik. Dat hij naar de Tour van 2011 zou gaan als chauffeur van de succesvolle ploeg Omega Pharma-Lotto (kopman Philippe Gilbert), zou daar niets mee te maken hebben. Al schrapte de ploeg hem toen direct van de gastenlijst.

en