Nederlandse universiteiten scherpen de regels tegen wetenschapsfraude aan

Onderzoekers moeten voortaan expliciet beloven zich aan de regels te houden, spreken universiteiten af.

Universiteiten gaan de regels om wetenschapsfraude tegen te gaan, aanscherpen. Ze gaan heel precies vastleggen wat schendingen van wetenschappelijke integriteit zijn en hoe ze die gaan aanpakken. Ook moeten alle integriteitsschendingen voortaan openbaar worden gemaakt.

Dit staat in een lijst met afspraken die de rectores magnifici van alle veertien universiteiten vandaag publiceren. Begin mei komen ze met een gedetailleerde uitwerking.

Tot nu toe zijn de verschillen in wat universiteiten of zelfs faculteiten onder fraude verstaan groot, evenals hun aanpak om dit tegen te gaan. De universiteiten vinden dat de regelingen rondom fraude „op hoofdpunten” gelijk moeten zijn.

Duidelijker dan voorheen moeten onderzoekers, promovendi en studenten weten waaraan een integere wetenschapsbeoefening moet voldoen. Onderzoekers moeten voortaan „expliciet beloven de regels van de code wetenschapsbeoefening na te komen”. Ook in het onderwijs moet meer aandacht komen voor de „correcte manier van onderzoek doen”.

Uit een inventarisatie van deze krant bleek dat niet alle universiteiten zich hielden aan de Code Wetenschapsbeoefening, die ze alle sinds 2005 erkenden. Niet elke universiteit bleek een vertrouwenspersoon te hebben bij wie onderzoekers vermoedens van fraude konden melden. Soms was de voorzitter van de integriteitcommissie ook de vertrouwenspersoon. Die twee functies moeten worden gescheiden.

Er waren universiteiten met wel dertig meldingen van integriteitsschendingen per jaar (Utrecht) en er waren er die twee meldingen hadden sinds 2005 (Delft). De meeste meldingen betroffen plagiaat. Het Amsterdamse AMC was de enige organisatie die over de inhoud van alle integriteitszaken publiceerde.

De aanleiding voor universiteiten om de regels aan te scherpen, is de fraudezaak vorig jaar aan de Universiteit van Tilburg, waarbij Diederik Stapel jarenlang zijn onderzoeken kon verzinnen.Ook andere fraudezaken, in Nijmegen en Rotterdam, trokken de aandacht.