Meerderheid Tweede Kamer wil niet meer dat koningin informateur aanwijst

De Kamer gaat nu een informateur aanwijzen, dat is transparanter.

Het staatshoofd speelt voortaan geen rol meer in de formatie van een kabinet na Tweede Kamerverkiezingen. Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer vindt dat het initiatief na landelijke verkiezingen bij de nieuw gekozen Kamerleden zelf moet liggen.

Vandaag bespreekt de Kamer opnieuw een initiatiefvoorstel van D66, dat erop neerkomt dat de Tweede Kamer ‘in beginsel binnen een week’ na installatie een debat voert over de formatie van een kabinet. In dat debat kan de Kamer dan ook zelf de (in)formateur kiezen en is die taak niet langer weggelegd voor het staatshoofd.

Al tientallen jaren is de rol van het staatshoofd bij de formatie onderwerp van discussie, „maar nu is de politieke wil er kennelijk eindelijk om het aan te passen”, zegt één van de initiatiefnemers, D66’er Gerard Schouw. Mede aanleiding voor die meerderheid is de totstandkoming van het huidige kabinet-Rutte, in september 2010. De rol van koningin Beatrix stond toen ter discussie, omdat zij tegen de zin van de drie partijen die nu het kabinet vormen, toch nog een ‘tussenronde’ door een informateur liet organiseren.

Deze nieuwe gang van zaken moet meer transparantie bieden, denken de voorstanders. De koningin kan immers niet ter verantwoording worden geroepen, terwijl het debat in de Kamer openlijk gebeurt. „Wat tot nu toe achter de gesloten deuren van het paleis gebeurde, zal voortaan in de publieke arena, zichtbaar voor iedereen, plaatsvinden”, aldus D66.

Vorige week debatteerde de Tweede Kamer over het initiatiefvoorstel. Na enkele aanpassingen is er nu een meerderheid van 91 zetels voor de wijziging en willen alleen de VVD en de christelijke partijen (CDA, ChristenUnie en SGP) de rol voor het staatshoofd behouden.

Eén van de argumenten die de tegenstanders noemen, is dat het nu ook al mogelijk is voor de Kamer om zelf het initiatief te nemen om een informateur aan te wijzen na verkiezingen, door de motie-Kolfschoten uit 1971. Alleen maakte het parlement daar nooit gebruik van. Het nieuwe reglement maakt het regel dat het initiatief bij de Kamer ligt.