Grote veranderingen op til op de obligatiemarkten

Plotseling zijn de markten aan het verschuiven. De dollar heeft het hoogste peil in elf maanden bereikt ten opzichte van de Japanse yen. De goudprijs is sinds 28 februari met 8 procent gedaald, en de rente op Britse, Duitse en Amerikaanse staatsobligaties is scherp gestegen, nu de koersen van deze ‘veilige beleggingen’ onder druk staan. De mondiale aandelenkoersen staan in de plus, zij het schoorvoetend.

Dit alles wordt veroorzaakt door iets dat in de kern van de zaak een goede ontwikkeling is. De wereldeconomie en de Amerikaanse economie boeken progressie. Een derde ronde van ‘kwantitatieve versoepeling’ (lees: het bijdrukken van geld) in de VS is minder waarschijnlijk geworden. Maar een vleugje normaliteit dreigt de verheven positie van de staatsobligaties van veilige havens onderuit te halen. Dit heeft grote gevolgen voor de wereldwijde valuta-, grondstoffen- en aandelenmarkten.

De schijn van normaliteit is een bedreiging, omdat het een breuk is met jarenlange trends die tot het uiterste zijn opgerekt: Britse staatsobligaties hebben in drie eeuwen nog nooit zo weinig rendement opgebracht, terwijl de koersen van Amerikaanse staatsobligaties dertig jaar lang gestaag zijn gestegen.

De beleidsmaatregelen om de crisis te bezweren hadden alle partijen iets te bieden. Door de ‘kwantitatieve versoepeling’ ging de rente op de staatsobligaties van veilige havens omlaag, zodat goedkoop geld kon worden belegd op riskantere markten, zoals die voor aandelen en valuta’s. De dollar werd daardoor een financieringsbron voor heel veel andere zaken.

De index van de dollarkoers ten opzichte van een mandje met andere valuta’s piekte op een niveau van 120 in 2001 en is sinds 2008 onder de 80 gezakt. Dit was gunstig voor de prijs van goud, de alternatieve wereldmunt. En omdat grondstoffen doorgaans in dollars worden afgerekend, gingen hun prijzen ook omhoog als gevolg van de dollarzwakte.

Maar de dollar is nu aan een opmars bezig, terwijl de rente op Amerikaans staatsobligaties stijgt. Ook de dollarindex is gestegen, zij het nog niet verder dan een niveau van 80. De dreiging voor de mondiale grondstoffenmarkten is dat deze trend aanhoudt. Dan zouden de goudprijs en de grondstoffenprijzen zeer negatief kunnen reageren. Op zichzelf is dat goed nieuws. Als het wereldwijde economische herstel wil doorzetten – wat de koersdaling van de staatsobligaties van veilige havens zou rechtvaardigen – moet de olieprijs omlaag.

Een correctie van het rentepeil op de obligatiemarkten hoeft niet slecht te zijn voor de aandelenkoersen. Ook die hebben geprofiteerd van het goedkope geld en zouden aanvankelijk flinke schade kunnen lijden als de obligatiemarkten een gevoelige klap krijgen. Ook de beleidsmakers juichen een stijging van de rente op de staatsobligaties van veilige havens niet zonder meer toe. Een stijgende rente betekent dat de hypotheken duurder worden, wat het herstel van de Amerikaanse huizenmarkt kan schaden.

Er zijn grote veranderingen op til. De koersen van de staatsobligaties van veilige havens moeten dalen, en dat zal enorme gevolgen hebben. De eerste trillingen zijn al te voelen.

Ian Campbell

Vertaling Menno Grootveld