Geen armageddon na Griekse wisseltruc

Een Grieks wanbetalen zou voor financiële rampspoed zorgen. Toch is de Griekse schuldenruil vlekkeloos verlopen. Hoe kan dat?

De financiële massavernietigingswapens – dixit de Amerikaanse belegger Warren Buffet – zijn gebruikt. De schade? Klein. Geen hel en verdoemenis. Geen financiële instellingen die als dominostenen om zijn gevallen. Maar ‘slechts’ een schadepost van 2,5 miljard dollar (1,9 miljard euro).

Het was een angst die lang bestond. Als er op de zogeheten kredietverzekeringen – credit default swaps - op Griekse staatsschuld uitgekeerd zou moeten worden, was de schade niet te overzien. Een belegger kan zo’n kredietverzekering afsluiten om zich in te dekken tegen een faillissement van een schuldenaar, in dit geval de Grieks overheid. Maar niemand kon overzien wat er zou gebeuren als de cds’en op Griekse staatsschuld in werking zouden treden. De cds-markt is een ongereguleerde markt, waarbij partijen onderhands verzekeringen afsluiten. Daardoor is ook niet duidelijk welke partijen hoeveel moeten uitkeren bij een Grieks faillissement.

Dat probleem deed zich in 2008 voor, na het faillissement van de Amerikaanse bank Lehman Brothers. De Amerikaanse verzekeraar AIG moest miljarden uitkeren vanwege dit faillissement. Maar daar bleef het niet bij. AIG bleek de spin in het web van de credit default swapsmarkt. De verzekeraar had op grote schaal ook cds’en geschreven op de Amerikaanse huizenmarkt. Toen die in elkaar stortte, moest AIG tientallen miljarden uitkeren. Dat geld had het bedrijf niet. Maar de Amerikaanse overheid hield AIG vervolgens met steun van ruim 185 miljard dollar overeind. Want als AIG zou omvallen, zouden wereldwijd tientallen financiële instellingen in de problemen komen. Want er was bijna geen bank of verzekeraar die geen relatie met AIG had.

De angst bestond dat dit soort ellende zich opnieuw voor zou doen bij een Grieks faillissement. De ECB vreesde voor besmettingsgevaar. Directeuren van nationale banken, zoals voormalig DNB-president Nout Wellink, schetsten de ramspoed die de wereld zou treffen. Na Griekenland zouden andere landen als Spanje, Portugal en Italië aan de beurt zijn.

Europese politici dachten een list te hebben verzonnen. Banken en investeerders zouden vrijwillig hun oude staatsobligaties omruilen voor nieuwe. De nieuwe papieren hadden een langere looptijd, een lagere waarde en een lagere rente. Zo raakte Griekenland in een klap een berg schuld kwijt, was er geen sprake van een faillissement en hoefde er niet op de kredietverzekeringen uitgekeerd te worden. Deze wisseltruc vond twee weken geleden plaats. Uiteindelijk deed 85 procent van de schuldeisers er vrijwillig aan mee. Een kleine groep lag dwars.

Een dag later besloot de International Swaps and Derivatives Association (ISDA) dat de Griekse schuldsanering daarom toch een zogeheten ‘credit event’ was. Dus moest er uitgekeerd worden op de kredietverzekeringen. Op dat moment stond er bruto voor zo’n 70 miljard uit op Griekse staatsobligaties. Netto was dat 3,2 miljard dollar, omdat verkopers van de verzekering vaak ook kopers zijn. Het is de eerste keer dat cds’en in werking treden vanwege een wanbetaling van een land.

Maar de schade valt mee. Een speciale veiling gisteren, in opdracht van de ISDA, heeft bepaald dat houders van een verzekering 78,5 cent op de euro krijgen uitgekeerd. Ze krijgen niet 100 procent op hun verzekering uitgekeerd omdat ze in ruil voor de oude Griekse staatsobligaties nieuwe hebben gekregen, met een lagere waarde. Het verschil is die korting van 21,5 cent. Het totale bedrag dat daardoor uitgekeerd zal moeten worden komt daarmee uit op circa 2,5 miljard dollar.

Dat alle beloofde rampspoed is uitgebleven komt volgens analisten onder meer doordat de Griekse schuldsanering over een lange periode is uitgesmeerd. De netteposities aan kredietverzekeringen zijn de afgelopen twee jaar al flink afgebouwd. Dat de ISDA heeft bepaald dat de Griekse schuldsanering een credit event is, juichen veel analisten ook toe. Het kopen van een cds om het risico op een Grieks faillissement af te dekken, heeft nut gehad. Met andere woorden: een kredietverzekering afsluiten heeft ook daadwerkelijk zin.