Twintig jaar in een gat

TO GO WITH AFP STORY BY ALI AL-ALAAQ Jawad al-Shammari climbs out of a hole in the floor that leads to the basement where he lived for more than 20 years under the former regime of Saddam Hussein in the province of Wasit on March 18, 2012. Shammari went into hiding after the Iraqi courts issued him with a death sentence due to his political affiliation and activism with the Islamic Dawa Party. AFP PHOTO SABAH ARAR AFP

Meer dan twintig jaar, tot 2003, zat Irakees Jawad al-Shammari verstopt, in een zelf gegraven ruimte van twee bij een halve meter. Uit angst voor het regime van Saddam Hoessein. Onlangs toonde hij zijn oude schuilplaats aan journalisten en deed hij zijn verhaal.

Via een slang kreeg hij verse lucht binnen, zijn moeder bracht hem af en toe voedsel. Meubilair: een primitief kookstel, een radio en een koran. Twintig jaar in het donker, met als enige gezelschap de stemmen van de BBC World Service.

In 1979 was al-Shammari tot de doodstraf veroordeeld – hij zou lid zijn van een oppositiepartij. De vonnisvoltrekking wachtte hij niet af. Met hulp van zijn moeder groef hij zich in, vlakbij zijn ouderlijk huis. Bidden en wachten, en radio luisteren, meer kon hij niet doen. Zijn schuilplaats durfde hij niet uit. Binnen een paar jaar vielen al zijn tanden uit. Zijn broer werd geëxecuteerd, en hij kon niet naar de begrafenis. Toen zijn moeder ook nog ziek werd, wist hij het zeker: dit zou zijn graf worden. Maar in 2003 rolden opeens Amerikaanse tanks over de grond boven hem. Eindelijk kon hij zijn stek verlaten.

Al-Shammari is inmiddels de vijftig gepasseerd. Hij is werkloos en komt niet in aanmerking voor compensatie, omdat de Iraakse regering hem niet erkent als politieke gevangene van Saddams regime. Formeel gezien hield hij zichzelf gevangen.