Tolerantie op televisie

Eerst had je Crossroads, een soapserie die op de BBC uitgezonden werd van 1964 tot 1988. De serie ging over de perikelen van enkele moteleigenaars rond Birmingham. In de serie figureerde even een Pakistaans gezin – hoe kon het ook anders, met een zo rap groeiende Birminghamse migrantengemeenschap? Voor de eerste keer voltrok zich een multicultureel drama in fictievorm op de buis. Mina, de dochter van een Pakistaans migrantenechtpaar, wordt stapelverliefd op een blonde beau. De ouders smeken haar jammerklagend om tot inkeer te komen en traditiegetrouw met een Pakistaan te trouwen. Mina op haar beurt smeekt haar vader om goedkeuring voor haar levenskeuze. Als zijn zegen uitblijft, vertrekt ze met haar geliefde en de familiebreuk is een feit. Oost en West treffen elkaar nauwelijks, iets wat in de jaren zeventig nog meer realiteit was dan later.

Later kwam Shalom Salam, een Britse miniserie uit 1989, die de Hollandse tv ook uitzond. En terecht. Want deze baanbrekende serie toont hoe een Joods en een Indiaas moslimgezin steeds nauwer met elkaar verweven raakten wanneer tussen hun respectievelijke zoon Adam en dochter Mumtaz een gemengde en derhalve verboden liefde opbloeit en maar blijft voortbestaan. Er is een prachtige scène tussen de vader van Mumtaz en de grootvader van Adam in een restaurant. Hun bereidheid met elkaar te lunchen is het ultieme teken van opperste tolerantie. Geen dreigingen met het onthouden van de zegen of het verstoten van dochter en zoon. Nee, men legt zich neer bij de situatie onder het genot van pannenkoeken, de Britse versie van het Indiase chapati-brood en Joodse matzes. Een hoopvolle boodschap voor een multiculturele toekomst. Een hoop die nu op de buis in EastEnders wordt waargemaakt.

In deze populaire mega-soap wordt de lat nog hoger gelegd. De Britse jongen Christian en de Britse moslim van Pakistaanse komaf Syed worden mateloos verliefd op elkaar. Syed worstelt echter met zijn homoseksualiteit. Soms kiest hij voor de liefde voor Christian, soms voor zijn moslimgeloof. Hij gaat zelfs zover dat hij met een Pakistaans-Brits meisje huwt en in therapie gaat om te ‘genezen’; alles onder het toeziend oog van zijn weinig tolerante moeder Zainab, die zoonlief telkenmale dreigt te verstoten als hij zich als homo blijft gedragen. Maar liefde kent, zoals we weten, geen grenzen en Syed en Christian blijven zich bekennen tot elkaar. Dan komt geluk bij een ongeluk: als Christian zich meerdere malen ontpopt als redder van het gezin bij rampen en familiedrama’s pakt Zainab op een dag zijn hand vast in volkomen acceptatie en ontroering. Niet het moslim-zijn, niet het homo-zijn, niet het Brits- of Pakistaans-zijn doet ertoe. Het is menselijkheid die telt. Op televisie slechts een handshake away.