Résistance, schreeuwt het Links Front

De uiterst linkse Franse presidentskandidaat Jean-Luc Mélenchon kreeg gisteren tienduizenden mensen op de been in Parijs. Zijn invloed in de campagne groeit.

Supporters of French Front de Gauche candidate for the 2012 French presidential election Jean-Luc Melenchon gather on the Bastille square, on March 18, 2012 in Paris, following a march from Nation. Thousands of people are expected to support the firebrand leftist presidential candidate Melenchon, who has shaken up France's election campaign with a surprise jump in the polls. Melenchon, represents a coalition of leftist parties including the Communists. AFP PHOTO / KENZO TRIBOUILLARD AFP

30.000 waren er verwacht. Maar uiteindelijk kwamen ze met meer dan 80.000 naar Place de la Bastille, de in het dieprood gehulde aanhangers van uiterst links. Ze vestigen hun hoop op de eurosceptische Jean-Luc Mélenchon van het Front de Gauche (Links Front) als de volgende president van Frankrijk.

Plaats en dag waren hoogst symbolisch: op 18 maart 1871 werd in Parijs de Commune geïnstalleerd, voor de aanhangers van het Front de Gauche de enige echt democratische én antikapitalistische regering ooit in Frankrijk.

‘Résistance!’ is op deze miezerige zondagmiddag de meest gehoorde kreet rond de zuil die de revoluties van 1830 en 1848 herdenkt. Verzet tegen het kapitalisme dat de markt opengooit voor goedkope, onder schandalige arbeidsomstandigheden gefabriceerde producten uit China, maar de grenzen sluit voor arme asielzoekers uit Tunesië. Verzet tegen het kapitalisme waar bazen zichzelf grote bonussen uitkeren met winst die ze behaalden door het ontslaan van arbeiders. Verzet tegen een Europa dat keiharde besparingen oplegt. En verzet tegen die traditionele politieke partijen, inclusief de Parti Socialiste, die dat casinokapitalisme mogelijk maken met hun lakse beleid. „Luister naar deze schreeuw van het volk”, waarschuwt Mélenchon in zijn korte toespraak.

Mélenchon heeft steeds vaker de indruk dat er naar hém wordt geluisterd. De PS-kandidaat François Hollande, door Mélenchon even rechts bevonden als de ‘kaviaarsocialist’ Dominique Strauss-Kahn, kwam met het voorstel om inkomens boven het miljoen euro voor 75 procent te belasten. En zelfs Nicolas Sarkozy, de man aan wie iedereen hier op de Place de la Bastille een bloedhekel heeft, nam onlangs een voorstel van Mélenchon over: kapitaalkrachtige Fransen in het buitenland moeten extra belast worden in Frankrijk als ze elders minder belasting betalen.

„Komende van de president van de rijken is dat natuurlijk hypocriet, maar ik ben verheugd dat nu wel blijkt dat ik geen onzin verkoop, zoals altijd werd gezegd”, glundert Mélenchon.

Hij noemt het zelf de ‘mélenchonisation’ van de campagne: zijn ideeën sijpelen door, en ook in de peilingen heeft hij het moment mee. De laatste peilingen geven hem 11 procent in de eerste ronde op 22 april. Dat is ruim onvoldoende om door te stoten naar de tweede ronde op 6 mei. Maar Hollande heeft de kiezers op zijn linkerflank absoluut nodig als hij op 6 mei president wil worden, dus kunnen er de komende weken nog wel enkele ideeën worden verwacht om de Mélenchon-aanhang te verleiden.

Die aanhang is een allegaartje van wat vroeger in verspreide slagorde naar de verkiezingen trok. In het ‘militantendorp’ hebben ze allemaal hun eigen tentje opgetrokken: van ecologisten, antimondialisten en zachte anarchisten tot de maoïsten van de Parti Communiste des Ouvriers en France, niet te verwarren met de grotere en klassiekere marxistisch-leninistische Parti Communiste Français die vorig jaar besliste niet langer met een eigen kandidaat aan de verkiezingen deel te nemen (Marie-George Buffet haalde in 2007 nog maar 1,93 procent), maar zich aan te sluiten bij Mélenchon.

Die twee partijen zijn nu de drijvende krachten van het Front de Gauche. Op uiterst links heeft Mélenchon alleen nog concurrentie van twee trotskistische partijen: de Nouvel Parti Anticapitaliste (NPA) en Lutte Ouvrière, die beide op 0,5 procent staan in de peilingen.

Mélenchon zelf behoorde lange tijd tot de linkervleugel van de PS, en was binnen die partij in 2005 een van de felste tegenstanders van het socialistische ‘ja’ voor de Europese grondwet. Gesterkt door het ‘nee’ van de Fransen en geïnspireerd door Die Linke van Oskar Lafontaine in Duitsland begon Mélenchon met zijn eigen beweging. Door zijn grote redenaarstalent, dat doet denken aan de oude communistenleider Georges Marchais, reikt zijn invloed verder dan klein links. Mélenchon is er in enkele jaren in geslaagd de spreekbuis te worden van eurosceptisch links. Het levert hem vaak het verwijt op in dezelfde vijver te vissen als Marine Le Pen van het rechts-nationalistische Front National.

En toch is Mélenchon niet populair onder de arbeiders. Hij wordt door hen als te intellectueel ervaren. Amper 7 procent stemt op hem, tegenover 40 procent voor Le Pen. Ondanks zijn oproep om in werkkledij naar de manifestatie te komen, is het op enkele helmen van metaalarbeiders en een delegatie van drankfabriek Lipton na hard zoeken naar zichtbare arbeiders.

Wel aanwezig: veel (gepensioneerde) ambtenaren en studenten. Met 12 miljoen vormen de gepensioneerden, die vaak meer verdienen dan arbeiders, een belangrijke doelgroep bij deze verkiezingen.

Vraag blijft hoe groot Mélenchons invloed zal blijven na de verkiezingen. Hij heeft samenwerking in een regering met Hollande, zoals de communisten deden onder Mitterrand, al uitgesloten. Om succes te behalen bij de parlementsverkiezingen in juni moet hij het in kiesdistricten op een akkoordje gooien met de PS.

Maar daar zijn de tienduizenden op de Place de la Bastille voorlopig niet mee bezig. Als de korte rede van hun leider is afgelopen, schreeuwen ze om een herhaling op de grote schermen die her en der staan opgesteld. De Griekse vlag, eenzaam tussen het felle rood, gaat weer mee de hoogte in. Résistance!