Neem een kijkje in het archief van Einstein: van affaires tot E=mc2

Een pop van Albert Einstein bij de ingang van de Albert Einstein Archives bij de Hebrew University in Jeruzalem. Het instituut zette vandaag 20.000 documenten van Einstein online. Foto Reuters / Ronen Zvulun Een pop van Albert Einstein bij de ingang van de Albert Einstein Archives bij de Hebrew University in Jeruzalem. Het instituut zette vandaag 20.000 documenten van Einstein online. Foto Reuters / Ronen Zvulun

Wie een kijkje wil nemen in het archief van Albert Einstein kan zich vanaf vandaag helemaal uitleven. Het Einstein Center van de Hebrew University in Jeruzalem heeft een deel van de aan het instituut nagelaten documenten online gezet.

Nieuwe inzichten over de man en zijn werk zijn een kwestie van tijd, schreef wetenschapsredacteur Margriet van der Heijden vanmiddag in NRC Handelsblad. Die liggen praktisch voor het oprapen in de tienduizenden brieven, kladblokken, uitgetypte toespraken, kattenbelletjes van de wereldberoemde natuurkundige.

Lees de krabbels van Einstein: E=mc2

De afgelopen maanden werd in alle stilte gewerkt aan de openbare Einstein-database, samen met een select groepje onderzoekers van het Einstein Papers Project in Pasadena in Californië. De wetenschapshistorici van dat project werken al dertig jaar aan de ontsluiting van Einsteins archief, schrijft Van der Heijden.

Vandaag kwamen er twintigduizend documenten online, maar de komende tijd zullen steeds meer beschikbaar komen. Uiteindelijk moeten de bijna tachtigduizend handgeschreven documenten voor iedereen toegankelijk worden. Zo is het eerste artikel uit Einsteins “wonderjaar” 1905 te vinden, een jaar waarin hij zijn wereldberoemde E=mc2 bewees. Van der Heijden:

Wie zich nog eens in hoge resolutie wil verbazen over Einsteins wonderjaar 1905 kan dus op de website gaan grazen. Op zoek naar Einsteins eerste artikel uit dat jaar bijvoorbeeld, waarin hij liet zien dat lichtgolven óók als deeltjes te beschrijven zijn. Naar zijn tweede artikel over de ‘Brownse beweging’ van minuscuul kleine deeltjes die door een vloeistof zweven. Naar zijn derde artikel, waarin hij de speciale relativiteitstheorie beschrijft of zelfs naar zijn vierde publicatie uit dat ene jaar, met de beroemde formule E=mc2.

Een van de drie manuscripten van Albert Einstein waarin zijn beroemde E=MC2 formule wordt bewezen in de Hebrew University in Jeruzalem. Foto AFP / Menahem KahanaEen van de drie manuscripten van Albert Einstein waarin zijn beroemde E=MC2 formule wordt bewezen in de Hebrew University in Jeruzalem. Foto AFP / Menahem Kahana

De affaires van Einstein in geuren en kleuren

Naast natuurkundige formules geeft het zeer rijke archief ook inzicht in het liefdesleven van de natuurkundige. Van der Heijden:

Zoals de brief die Betty Neumann in 1938 aan Einstein schreef. Hij dook op in 2006, toen het nagelaten archief van Einsteins stiefdochter Margot geopend mocht worden – met veel persoonlijke documenten. Betty herinnert Einstein aan de affaire die ze in de jaren twintig in Berlijn hadden, en die intussen allang bekoeld is. Na Betty zouden nog Estella, Ethel, twee Toni’s, Margareta en een trits andere vrouwen volgen, sommigen in de brieven alleen aangeduid met hun initialen. Einsteins escapades maakten zijn vrouw Elsa, die hij in 1919 na zijn scheiding van Mileva Maric huwde, van tijd tot tijd razend.

Lees het hele artikel van Van der Heijden in NRC Handelsblad (digitale editie) of duik hier zelf in de archieven van Einstein.