Geen arts krijgt greep op hart van topsporters

Voetballer Fabrice Muamba (23) van Bolton Wanderers moest tegen Tottenham Hotspur na een hartaanval gereanimeerd worden.

Fabrice Muamba van Bolton Wanderers is neergevallen tijdens het even later gestaakte bekerduel tegen Tottenham Hotspur op White Hart Lane in Londen. Foto AP

De hartstilstand van voetballer Fabrice Muamba van Bolton Wanderers vestigt weer de aandacht op een onoplosbaar probleem. Medici kennen nog steeds niet alle oorzaken. Maar de risico’s kunnen verminderd worden bij een goede screening, beweert Han Inklaar, voormalig hoofd van het sportmedisch centrum van de voetbalbond KNVB en aftredend voorzitter van de werkgroep Cardiovasculaire Screening en Sport van de Vereniging voor Sportgeneeskunde, de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie, sportkoepel NOC*NSF en de gezamenlijke sportbonden.

1Wat kan de oorzaak van een hartstilstand bij goed getrainde topsporters zijn?

„Dat is moeilijk vast te stellen. Maar categorisering gebeurt grofweg in drie groepen. Ten eerste bij een aangeboren afwijking van de hartspier. Ten tweede bij elektrische hartziekten. Er is dan sprake van storingen in de elektrische activering van de hartspier. En ten derde is er een groep met doorbloedingsstoornissen, vooral veroorzaakt door een haperende kransslagader. Deze variant komt vooral voor onder sporters van 35 jaar en ouder. En dan zijn er incidentele gevallen met hartklepstoornissen, zoals voormalig Ajax-speler Nwankwo Kanu, en mensen die met koorts gaan sporten en bij wie de hartspier wordt aangetast door de infectie. (Maar ook doping kan een oorzaak zijn, red.) In Nederland overlijden jaarlijks 150 tot 200 sporters aan acute hartstilstand.”

2Kan het aantal slachtoffers onder topsporters worden verminderd?

„Dat denk ik wel. Structurele hartafwijkingen kunnen bij een gezondheidsscreening vroegtijdig opgespoord worden. Dan praat je niet alleen over een het maken van een hartfilmpje, maar ook van een echocardiogram. Bij genetische afwijkingen zijn er meestal al signalen geweest, zoals hartkloppingen en flauwteaanvallen.

3Het nut van een screening wordt ook betwijfeld. Wat is uw reactie?

„Met alleen een hartfilmpje mis je zo’n 40 procent van de risicogroep. Die ecg’s alleen zijn niet zaligmakend. Daarom pleit ik sterk voor een echocardiogram. Daarmee heb je ook geen garantie, maar je filtert er altijd potentiële slachtoffers uit. Maar voor de diagnose is wel een deskundig oordeel van belang. Topsporters geven vaak afwijkende beelden die niet met de resultaten bij ‘normale’ mensen vergeleken moeten worden.”

4Kunnen sporters zelf aan preventie doen?

„In zekere mate. Bij een genetische component bijvoorbeeld. Als familieleden op relatief jonge leeftijd aan een hartstilstand zijn overleden is het raadzaam voor sportbeoefening een screening te laten uitvoeren. En een algemeen advies is om niet te gaan sporten bij koorts en een onverklaarbare vermoeidheid.”

5Welke maatregelen kunnen nog worden genomen om het probleem van de hartstilstand in te perken?

„Vanuit de werkgroep Cardiovasculaire Screening hebben we aangedrongen om bij overlijden sectie te laten uitvoeren. Maar in Nederland is dat geen regel. Het kan alleen als de familie daarop aandringt en bereid is de kosten te betalen. De informatie die dat oplevert zou medici een stuk verder kunnen brengen. In Italië is het regel dat bij hartstilstand van een sporter sectie worden verricht. Maar daar neemt de staat de kosten voor haar rekening.”