De gevaren van Obama's geheime oorlogen

Foreign Policy, maart/ april 2012, Obama’s Secret Wars, 112 blz. € 9,95

Niet alle Pakistanen staan afwijzend tegenover de Amerikaanse aanvallen met onbemande vliegtuigjes in hun land. Zelfs inwoners van de tribale gebieden, waar de CIA honderden aanvallen met de zogeheten drones heeft uitgevoerd, hebben gemengde gevoelens. Ze haten de permanente dreiging en ook dat er onschuldige burgers bij de aanvallen omkomen, maar velen hebben toch liever deze nieuwe soort oorlog dan de aanzienlijk minder precieze bombardementen van het Pakistaanse leger.

Het is een opmerkelijke constatering van de Pakistaanse journalist Pir Zubair Shah, die in de tribale gebieden is opgegroeid, in zijn artikel My Drone War in het nieuwe nummer van Foreign Policy. Het blad, het vlotte neefje van het gezaghebbende Foreign Affairs, heeft het goede idee gehad een special te maken over ‘Obama’s geheime oorlogen’, de manier waarop de president die al zo snel de Nobelprijs voor de Vrede kreeg oorlog voert in landen als Pakistan en Jemen – zonder zich veel aan te trekken van het internationale of zelfs maar het Amerikaanse recht.

Geheim zijn die oorlogen overigens niet meer, zeker niet voor de bewoners van de gebieden waar de hoog in de lucht zoemende kleine vliegtuigjes deel van het dagelijks leven zijn geworden. Maar de geheimzinnigheid rond deze operaties is nog altijd groot. Sinds kort erkent de Amerikaanse regering wel dat ze plaatsvinden. Maar hoe wordt vastgesteld wie of wat het doelwit is, of er een instantie toezicht houdt op wat er gebeurt, hoe de taakverdeling is tussen het Pentagon en de CIA – het is allemaal erg schimmig.

Zeker is wél dat deze manier van oorlogvoeren centraal staat in wat David Rohde ‘de Obama Doctrine’ noemt. Rohde, die het beangstigende gezoem van de drones leerde kennen toen hij gegijzeld werd door de Talibaan, waarschuwt voor de gevaarlijke averechtse gevolgen. In Jemen, schrijft hij hebben de ‘Obama-aanvallen’ ervoor gezorgd dat de rangen van Al-Qaeda-op-het-Arabisch-Schiereiland met honderden strijders zijn versterkt. Jemen en Pakistan zijn alleen maar instabieler geworden.

Boeiend is verder een stuk van drone-expert Micah Zenko, die onbekende feiten opdist over dit populaire nieuwe wapen: dat er heel veel neerstorten bijvoorbeeld, dat ze meer grondpersoneel nodig hebben dan bemande vliegtuigen, en dat ook veel andere landen druk bezig zijn drones te ontwikkelen (China zeker 25 soorten).

Bijzonder in dit waardevolle nummer van Foreign Policy is ten slotte een artikel over de lange schaduw die de ‘war on terror’ nog altijd over de wereld werpt, ook in landen als Kenia en Oeganda. Een portret van twee Afrikanen laat zien hoe terreurbestrijding (soms voor regeringen niet meer dan een voorwendsel om critici op te pakken) allerlei onschuldige slachtoffers maakt. „De oorlog is uit onze handen gegleden”, schrijft de Amerikaan Paul Salopek.