Bedwelmende, ingetogen dans die reflecteert op liefde in Irak

Het Internationaal Danstheater vernieuwt, met de verstilde choreografieën van de Irakees Muhanad Rasheed. De voorstelling Henna, tot de dood ons scheidt is alvast een voorschot.

De voorstelling Henna, tot de dood ons scheidt: feestelijke dansen als droombeelden. Foto Anna van Kooij

Internationaal Danstheater met ‘Henna, tot de dood ons scheidt’ van Muhanad Rasheed. Gezien: 17/3. Tournee t/m 13/5. Inl: www.intdanstheater.nl

In 2009 werd het trouwe publiek van het Internationaal Danstheater verrast door een voorstelling die volledig buiten het vertrouwde kader van kleurige kostuums, vrolijke gezichten, opzwepende muziek en dynamische volksdans viel. Mourning van de Irakees Muhanad Rasheed was een trage, verstilde impressie van de rouwrituelen waarvan de choreograaf als kind getuige was geweest, met vrouwen van top tot teen in zwart gehuld en een Perzisch kleed als enig decorstuk. Het stuk werd bekroond met de Zwaan (te vergelijken met filmprijs het Gouden Kalf), ook als compliment aan het Internationaal Danstheater dat ermee bewees dat het de vernieuwing niet schuwde.

Die nieuwe koers krijgt vanaf volgend seizoen duidelijker gestalte en de voorstelling Henna, tot de dood ons scheidt is alvast een voorschot. Rasheeds reflectie op liefde en traditie in Irak is (bijna) alles wat het Internationaal Danstheater tot op heden niet was: ingetogen, trage en bedwelmende dans, steeds in een schemerig licht uitgevoerd, met bewegingen die niet zozeer het leven vieren, als wel het gewicht van het bestaan benadrukken. De torsen van de vijftien dansers, tien vrouwen en vijf mannen, buigen diep voorover of hellen naar achteren, de trage cirkels en spiralen van de lichamen gaan meestal naar de aarde. Nu en dan worden de handen ten hemel geslagen, als in een smeekbede, wat een fraai schaduwspel op de wanden oplevert.

Van het scenario in het programmaboekje, compleet met kleurrijke marktplaats als ontmoetingsplaats voor (onderdrukte?) geliefden, is vrijwel niets overgebleven, waarmee gelukkig ook meteen de clichés zijn omzeild. Thema’s als sociale controle, met name van ouderen op de jongere generatie, en de afstand tussen mannen en vrouwen zijn tamelijk abstract vormgegeven. In het duet van de geliefden vóór het huwelijk draaien zij traag om elkaar heen, toenadering zoekend, maar aanraking vermijdend. Op het huwelijksfeest is hij de trotse bruidegom. Zij is een verlegen bruid, wat ongemakkelijk in haar onthullende, rode bruidsjurk, gewend, zoals alle vrouwen in Henna, om met grote regelmaat de sluier over hoofd en schouders te trekken. Maar zelfs de feestelijke dansen van vrouwen in bonte gewaden, maken door het diffuse licht en de repetitieve arm- en handgebaren eerder de indruk van vage droombeelden dan van uitbundige festiviteiten.

De voorstelling is door dit alles voor een deel van het ID-publiek artistiek misschien wat té uitdagend. „Ze zagen er allemaal hetzelfde uit”, bromde iemand bij het verlaten van de zaal. Dat klopt. Een duidelijk beeld van authentieke Iraakse gebruiken levert Henna ook niet op. Wel een fascinerende, persoonlijke impressie. Volgend seizoen gaat de zoektocht naar een goede balans tussen die twee polen verder.