Bacteriën diep in de aarde delen eens per 1.000 jaar

Diep in de aardkorst onder zee, tot 250 meter diepte in de zeebodem, leven bacteriën – tamelijk veel bacteriën zelfs. Deze bacteriën zijn veruit de langzaamst levende organismen op aarde. Ze delen zich eens in de 200 tot 4.000 jaar.

Dat schreven biologen uit Denemarken en de VS gisteren in Nature. Ze bestudeerden bacteriën in de zeebodem ten westen van Peru. Die waren in 2002 naar boven gehaald, bij zeeboringen die speciaal bedoeld waren om deze micro-organismen te onderzoeken.

Dat er bacteriën in de zeebodem leven, werd twintig jaar geleden bekend. Maar niemand wist hoe en waarvan ze leven. Bente Lomstein van de universiteit van Aarhus en haar collega’s gebruikten nieuwe, chemische methoden om de levenswijze van de bacteriën te bepalen. Bepaalde chemische stoffen zijn uniek voor levende bacteriën.

In de zeebodem bij Peru leven ongeveer 10 miljoen bacteriën per kubieke centimeter. Daarmee bevestigt Lomstein eerdere schattingen. ‘Verrassend veel’, schrijft ze. In gewone grond leven er maar ongeveer tien tot honderd keer zo veel.

Het Deens-Amerikaanse team voegt toe dat er nóg eens 10 miljoen bacteriën per cm3 zeebodem als ‘endosporen’ leven. Dat zijn cellen die zich hebben omgevormd tot taaie en zeer onaantastbare sporen. Endosporen zijn moeilijk te detecteren. Zij delen zich helemaal niet meer, en kunnen waarschijnlijk vele duizenden jaren in die staat blijven.

De bacteriën die zich nog wel delen (al doen ze dat hoogst zelden), leven van de organische resten van zeedieren en algen die in de bodem terecht zijn gekomen. Dat organisch materiaal belandt na miljoenen jaren ook diep in de aardkorst. Omdat de bacteriën zo langzaam leven, hebben ze genoeg aan de kleine hoeveelheid voedsel die doordringt.

Het is ook mogelijk dat de bacteriën zich helemaal niet delen, maar dat ze zich simpelweg in stand houden door zich te voeden. Als ze zich delen – zoals bacteriën gewoonlijk doen – dan gaan er in ieder geval evenveel dood als erbij komen.

In de boringen bij Peru maakte het niet uit op welke diepte er geboord werd. In de aardkorst van het continentaal plat zaten evenveel bacteriën als onder de 5.000 meter diepe diepzee. Lomstein denkt dat de diepe zeebodem overal op aarde zo rijk aan bacteriën is.