Opgravingen in Egypte grootschalig geplunderd

Archeologen zijn op Facebook een campagne begonnen tegen massale plundering van opgravingen in Egypte. „Overal liggen mummiekisten en resten van mummies.”

In Egypte worden archeologische opgravingen massaal geplunderd. Sinds de revolutie uitbrak, begin vorig jaar, graven gewapende bendes systematisch, soms zelfs met bulldozers, naar mummies, beeldjes en andere oudheidkundige kostbaarheden.

Bezorgde archeologen zijn op Facebook een campagne begonnen om aandacht te vragen voor de plundering van een opgraving 160 kilometer ten zuiden van Kairo, Save El Hibeh Egypt. Sympathisanten worden aangemoedigd brieven te sturen naar de Egyptische minister van Oudheden of de Opperste Raad voor Oudheden in Kairo.

„Het is een uiterste poging”, zegt de Amerikaanse archeologe en initiatiefneemster Carol Redmount van de Universiteit van Californië in Berkeley. „Ik heb met eigen ogen gezien dat ze op klaarlichte dag bezig zijn alles leeg te roven”, vertelt ze telefonisch vanuit Egypte. „Niemand die er iets tegen doet.”

Redmount graaft sinds 2001 jaarlijks bij El Hibeh, een vindplaats die nog vrijwel intact was en die zij belangrijk noemt voor inzicht in de Derde Tussenperiode (circa 1070-712 voor Christus), een woelige spanne uit de Egyptische geschiedenis, waarover nog weinig bekend is. Vorige maand dacht Redmount aan een nieuwe opgravingsperiode te beginnen, maar een dag voor vertrek werd haar vergunning ingetrokken. „Een bende uit een naburig dorp bleek al sinds juni vorig jaar bezig te zijn de vindplaats systematisch en op grote schaal te plunderen.”

Via via heeft ze foto’s gekregen van de schade. „De bende beschikt over een bulldozer. Ze hebben ruim vierhonderd kuilen gegraven, sommige vijftien meter diep. Overal liggen mummiekisten en resten van mummies.”

Toen ze ruim een week geleden langs de plek reed, zag ze van een afstand zelf de plunderaars aan het werk. „Een man of tien. Ik heb me laten vertellen dat de leider een ter dood veroordeelde crimineel is die tijdens de revolutie is ontsnapt.”

Ze kan alleen gissen naar wat de plunderaars waardevol genoeg hebben gevonden om mee te nemen. „Mogelijk hebben ze mummies gevonden met zogenoemde Fayum-portretten, icoonachtige portretten uit de eerste tot derde eeuw na Christus. Die werden hier eerder gevonden en zijn kostbaar.”

Redmount weet dat lokale inspecteurs van de Opperste Raad voor Oudheden hebben geprobeerd om politie of andersoortige beveiliging naar El Hibeh te sturen. „Niemand heeft gereageerd.” Door de Facebook-campagne hoopt ze alsnog beveiliging te kunnen afdwingen. „Niet alleen voor mijn eigen opgraving, maar ook voor alle andere die in Egypte bedreigd worden.”

El Hibeh is geen geval apart. Meteen na het begin van de revolutie kwamen de eerste verhalen dat in het hele land archeologische vindplaatsen geplunderd werden. Zo ook Sakkara, waar Maarten Raven van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden graaft. Vorige maand heeft hij voor het eerst zelf de schade op zijn opgraving kunnen opnemen.

„Afgezien van wat vernielingen valt het bij ons mee. Ik mis uiteindelijk 120 kleine beeldjes en voorwerpen.” Wat hem niet meeviel: „De sfeer. Uit de eerste hand heb ik verhalen van mensen die bij wegversperringen zijn beroofd. Bij ons werd iedere nacht geschoten.”

Volgens de Italiaanse egyptologe Paola Davoli van de Universiteit van Salento, die in de Fayum-oase opgraaft, zijn veel wapens waarmee bendes rondlopen afkomstig van de strijd in Libië. „Intussen krijgen wij archeologen geen bescherming van beveiligers of politie. Terwijl we wel ieder jaar zo’n duizend euro voor beveiliging moeten betalen.” Ook Davoli’s vindplaats is geplunderd.